Əbu Həmzə əl-Azəri kimdir?: Çeçenistan cihadından Bakıya uzanan Kuveyt maliyyə xətti – SÜRPRİZ ADLAR

Son illərdə radikal dini şəbəkələrin maliyyə və ideoloji əlaqələri ilə bağlı üzə çıxan məlumatlar göstərir ki, bu proseslər təsadüfi və pərakəndə fəaliyyət deyil, planlı və koordinasiyalı bir sistemin nəticəsidir. Bu sistemin əsas xüsusiyyəti xarici maliyyə mənbələri, yerli əlaqələndiricilər və ideoloji təsir mexanizminin bir-biri ilə sıx bağlı şəkildə işləməsidir. Bu şəbəkənin Qafqaz xəttində adı önə çıxan fiqurlardan biri də Əbu Həmzə əl-Azəri ləqəbi ilə tanınan Əlixan Musayevdir. Onun fəaliyyəti uzun müddət ərzində müxtəlif ölkələrdə radikal dini strukturlar və maliyyə donorları ilə əlaqələr kontekstində araşdırılıb və bir sıra faktlar üzə çıxıb.

Çeçenistan müharibəsinin ideoloji mərkəzi və əlaqələr zənciri

Çeçenistan müharibəsi dövründə radikal silahlı qrupların ideoloji xəttini formalaşdıran şəxslərdən biri Şeyx Bəhaəddin Dağıstanlı kimi tanınan dini fiqur olub. O, Xəttab (Səmir bin Salih Suveylih) və Şamil Basayev kimi silahlı qruplaşma liderləri ilə əlaqədə olan və onların fəaliyyətini dini baxımdan əsaslandıran əsas ideoloqlardan biri kimi tanınıb.

Rusiya təhlükəsizlik strukturlarının məlumatlarına görə, bu şəxs uzun müddət axtarışda olub və sonradan saxta pasportla regionu tərk edərək Bakı üzərindən Türkiyəyə keçib. Türkiyədə yaşadığı illər ərzində Kuveyt mənşəli “İslam İrsinin Dirçəlişi” təşkilatından maliyyə dəstəyi alaraq Dağıstanlılar, çeçenlər və digər Qafqaz icmaları arasında dini fəaliyyət göstərib. Bu dövrdə o, Suriyada döyüşən qruplar üçün də mənəvi rəhbər kimi tanınıb.

Məhz bu ideoloji və maliyyə xəttinin davamında Əlixan Musayevin adı vasitəçi kimi ortaya çıxır. O, həmin dini fiqurla Kuveyt mənşəli fondun regional nümayəndələri arasında əlaqə yaradan əsas şəxslərdən biri kimi göstərilir.

Əbu Cəsim əş-Şəmməri və maliyyə axınının idarə olunması

Araşdırmalarda Kuveyt mənşəli maliyyə şəbəkəsinin əsas fiqurlarından biri kimi Əbu Cəsim əş-Şəmmərinin adı çəkilir. O, “İslam İrsinin Dirçəlişi” təşkilatının Asiya və Qafqaz istiqaməti üzrə məsul şəxslərindən biri hesab olunub. Bu şəxs vasitəsilə regiona yönələn maliyyə vəsaitlərinin koordinasiyası həyata keçirilib və yerli dini qruplara dəstək göstərilib.

Əbu Cəsimin  pulların çatdırılmasında Əlixandan istifadə etməsinin səbəbi onun adının İnterpol siyahılarında olmasıdır. O, terrorizm və onun maliyyələşdirilməsi ittihamı ilə Azərbaycan tərəfindən axtarışdadır.

Ən önəmlisi isə həcc mövsümüdür. Əbu Cəsimin adı İnterpol siyahılarında olmasına baxmayaraq, o, pasportla deyil, gizli şəkildə şəxsiyyət vəsiqəsi ilə Məkkəyə gedirdi. Həcc zamanı Əlixan onunla görüşür və ondan böyük məbləğdə pullar alırdı. Sonra bu pulları zəvvarlar arasında bölürdü. Zəvvarlar aeroportda yoxlanılmadığı üçün hər kəs özünə tapşırılan əmanəti götürür və Əbu Cəsimin göstərişinə uyğun şəkildə paylayırdı.

Toplanmış məlumatlara görə, Əlixan Musayev həmin maliyyə xəttində əsas əlaqələndirici rolunu oynayıb və xarici donorlarla yerli şəbəkələr arasında əlaqəni təmin edib. Bu əlaqələr nəticəsində müxtəlif layihələr adı altında regiona böyük həcmdə vəsaitlərin daxil olduğu müəyyən edilib.

Onu da qeyd edək ki, Əlxan Musayev Türkiyədə yaşadığı on il ərzində Kuveytin İslam İrsinin Dirçəlişi Cəmiyyətinin nümayəndəsi olub və Əlxan vasitəsilə radikallara, cihadçılara, təkfirçilərə maliyyə axıdılıb. İndi isə düşünün ki, Əlxan Musayev hazırda Azərbaycandadır və yenidən həmin təşkilatla qanunsuz fəaliyyət göstərir. Görün, Azərbaycanda bunun təbliğatı hansı fəsadlara yol aça bilər, ölkəmizdə nə qədər radikal düşüncəli qruplaşmalar formalaşa bilər, dövlət əleyhinə, hakimiyyət əleyhinə hansı təhlükəli meyillər yarana bilər. Belə bir insanın restoranlarda, kafelərdə və müxtəlif məkanlarda bu cür məxfi və şübhəli fəaliyyətlə məşğul olması ciddi narahatlıq doğurur. Buna qarşı ciddi tədbir görülməlidir.

Əbu İbrahim əl-Misri və regional hesabat mexanizmi

Şəbəkənin idarəetmə sistemində adı keçən digər fiqurlardan biri Əbu İbrahim əl-Misridir. Onun Əbu Cəsim əş-Şəmmərinin nümayəndəsi kimi Türkiyə, Suriya və Dağıstan istiqamətlərində fəaliyyət göstərdiyi və yerli dini qrupların fəaliyyəti barədə hesabatlar topladığı məlum olub. Bu hesabatlar vasitəsilə maliyyə vəsaitlərinin necə istifadə olunduğu və hansı istiqamətlərdə yeni fəaliyyətlərin planlaşdırıldığı müəyyən edilirdi.

Bu struktur klassik idarəetmə modelinə uyğun işləyirdi: maliyyə mərkəzdən gəlir, yerli əlaqələndirici vasitəsilə paylanır və fəaliyyət barədə mütəmadi hesabat hazırlanırdı. Bu model beynəlxalq radikal şəbəkələrin fəaliyyət mexanizminə xas xüsusiyyət hesab olunur.

Digər ərəb fiqurları və genişlənmiş əlaqə şəbəkəsi

Araşdırmalarda yalnız iki və ya üç nəfərin deyil, daha geniş bir əlaqə dairəsinin mövcudluğu göstərilir. Bu şəbəkə müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən dini və maliyyə vasitəçilərindən ibarət olub və Qafqaz regionu ilə əlaqələri koordinasiya edib. Bu əlaqə dairəsində adı hallanan şəxslər arasında aşağıdakı fiqurlar da yer alır:

Əbu əl-Qasim

Əbu Abdullah əl-Kuveyti

Əbu Həmmam əl-Şami

Əbu Zeyd əl-Ənsari

Əbu Musab əl-Madani

Bu şəxslərin müxtəlif dini fondlar və xeyriyyə təşkilatları ilə əlaqəli olduğu, regiona maliyyə və ideoloji dəstək kanallarında rol oynadığı barədə məlumatlar təhlükəsizlik araşdırmalarında qeyd olunub. Bu faktlar göstərir ki, söhbət təkcə fərdi fəaliyyətdən deyil, şəbəkə formasında qurulmuş sistemdən gedir.

10 milyon dollar, brilyant daş-qaş və gizli maliyyə marşrutları

Araşdırmalar nəticəsində ortaya çıxan ən diqqətçəkən faktlardan biri maliyyə həcmi ilə bağlıdır. Məlumatlara görə, “İslam İrsinin Dirçəlişi Cəmiyyəti” vasitəsilə regiona 10 milyon dollardan artıq vəsait daxil olub. Bu vəsaitlərin bir hissəsinin bank köçürməsi ilə deyil, brilyant və digər qiymətli daş-qaş formasında gətirildiyi müəyyən edilib.

Bu daş-qaşların əsasən Dubay marşrutu üzərindən daşındığı və pulun izini gizlətmək üçün istifadə edildiyi barədə məlumatlar mövcuddur. Bu üsul beynəlxalq maliyyə nəzarətindən yayınmaq üçün istifadə olunan ənənəvi sxemlərdən biri hesab olunur.

Bu maliyyə vəsaitlərinin bir hissəsinin radikal dini fəaliyyətlərin maliyyələşdirilməsinə yönəldildiyi, bir hissəsinin isə şəbəkənin logistika və təbliğat fəaliyyətlərinə sərf edildiyi müəyyən edilib.

Suriyaya gedənlərin marşrutu və nəticələri

Aparılmış əməliyyat və araşdırmalar göstərir ki, radikal ideoloji təsir və maliyyə dəstəyi nəticəsində bir sıra şəxslər Suriya münaqişə zonasına göndərilib. Bu şəxslərin bir hissəsi döyüşlərdə həlak olub, bir hissəsi isə geri qayıtdıqdan sonra terror fəaliyyəti ilə bağlı cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub.

Bu proseslər spontan deyil, planlı şəkildə təşkil olunmuş marşrutlar və əlaqələr vasitəsilə həyata keçirilib. Bu marşrutların maliyyə və ideoloji təminatının məhz xarici donor şəbəkəsi tərəfindən idarə olunduğu müəyyən edilib.

Ortaya çıxan faktlar göstərir ki, radikal şəbəkələr yalnız ideoloji təsirlə deyil, ciddi maliyyə və beynəlxalq əlaqələr sistemi ilə fəaliyyət göstərir. Bu sistemin əsas xüsusiyyəti gizli maliyyə kanalları, xarici sponsorluq və yerli əlaqələndirici strukturların birgə fəaliyyətidir.

Belə şəbəkələr vaxtında ifşa olunmadıqda, onların təsiri təkcə dini sahədə qalmır. Bu təsir sosial sabitliyi zəiflədir, gəncləri radikallaşdırır və dövlət təhlükəsizliyi üçün uzunmüddətli risk yaradır. Bu isə Əlixan Musayev və arxasındakı qaranlıq gücün işinə yarayır.

Mövzunu davam etdirəcəyik.

İsmayıl Yusifoğlu