“Tarixin bu səhifəsi Azərbaycan üçün beynəlxalq arenada yeni bir zirvənin simvoludur” - Naqif Həmzəyev

Azərbaycan növbəti möhtəşəm beynəlxalq tədbirə ev sahibliyi edir. Bakıda işinə başlayan 13-cü Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) dünyanın dörd bir yanından gələn qonaqları bir araya gətirərək qlobal aləmə mühüm mesajlar ünvanlayıb.

Forumun əhəmiyyəti və müzakirə olunan məsələlər barədə Yenicag.az-a Milli Məclisin deputatı Naqif Həmzəyev danışıb:

“Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun on üçüncü sessiyası (WUF13) 17–22 may 2026-cı il tarixlərində Bakıda keçirilir. Hər iki ildən bir təşkil olunan bu forum, BMT-nin İnsan Yaşayış Məntəqələri Proqramı (UN-Habitat) tərəfindən idarə olunan şəhərsalma sahəsində dünyanın ən nüfuzlu qlobal platformasıdır. Tarixin bu səhifəsi Azərbaycan üçün nəinki ev sahibliyi şərəfi, həm də ölkənin beynəlxalq arenada yeni bir zirvəyə yüksəlməsinin simvoludur.

Dünya Şəhərsalma Forumu hökumət rəsmilərini, bələdiyyə başçılarını, şəhərsalma ekspertlərini, özəl sektoru, vətəndaş cəmiyyətini və beynəlxalq təşkilatları vahid platformada birləşdirir. Bu müstəvi qlobal şəhərləşmə böhranlarına konkret həllər axtarmaq məqsədi daşıyır. Forum qeyri-qanunverici xarakter daşısa da, onun əsl gücü dialoq, təcrübə mübadiləsi və gələcək siyasətin formalaşdırılması imkanlarındadır. WUF13-ün əsas mövzusu “Dünyanı Yerləşdirmək: Təhlükəsiz və Davamlı Şəhər və İcmalar” dövrümüzün ən ağır humanitar problemlərindən birini gündəmə gətirir.

Hazırda dünyada təxminən 2,8 milyard insan qeyri-adekvat yaşayış şəraitindədir, 300 milyondan çox insanın isə evi yoxdur. İqlim dəyişikliyi, silahlı münaqişələr və artan bərabərsizlik bu problemləri daha da kəskinləşdirir. Sürətlə böyüyən qeyri-rəsmi yaşayış məntəqələri artıq 1,1 milyard insanın məskəninə çevrilib və proqnozlara görə, yaxın onilliklərdə bu rəqəm daha 2 milyard artacaq. 2050-ci ilə qədər dünya əhalisi artımının üçdə ikisinin şəhərlərin payına düşəcəyini nəzərə alsaq, Bakı Forumunun nə qədər həlledici məqamda keçirildiyi aydın olar”.

Deputat vurğulayıb ki, 6 gün ərzində Bakı dünyanın müxtəlif sahə mütəxəssislərinin önəmli görüşlərinə şahidlik edəcək:

“WUF13 çərçivəsində 300-dən çox tədbir  yüksək səviyyəli dialoqlar, assambleyalar, dəyirmi masalar, xüsusi sessiyalar və Şəhər Ekspozisiyası keçirilir. Forumun altı əsas dialoqu mənzil məsələsini fərqli rakurslardan araşdırır: mənzilin insan hüququ kimi tanınması, onun dövlət siyasətinin mərkəzinə yerləşdirilməsi və əhatəli tərəqqinin təmin edilməsi yolları öyrənilir.

Bundan əlavə, forum tarixində ilk dəfə olaraq Liderlik Sammiti formatı tətbiq edilir ki, bu da qlobal şəhər prioritetlərini müzakirə etmək üçün yüksək səviyyəli siyasi platformadır. Forumun nəticəsi olaraq hazırlanan “Bakı Fəaliyyət Çağırışı” sənədi qlobal mənzil böhranının həllini sürətləndirməyə xidmət edəcək və BMT Baş Katibinin 2026-cı il hesabatına birbaşa töhfə verəcək.

WUF13 həm də “Yeni Şəhər Gündəliyi”nin (NUA) həyata keçirilməsinin orta nöqtəsində 20 illik dövrün tam ortasında keçirilir. Azərbaycanın sədrliyi ilə keçirilən Nazirlər Görüşü bu gündəliyin icrasını qiymətləndirmək və 2036-cı ilə qədər olan hədəfləri müəyyənləşdirmək üçün əvəzsiz imkandır. Bu nüfuzlu tədbirin paytaxtımızda keçirilməsi Azərbaycan hökumətinin şəhərsalma islahatları və beynəlxalq miqyaslı uğurlarının bariz nümunəsidir”.

Naqif Həmzəyev COP29-un ardınca WUF13-ün Azərbaycanı dünyanın diqqət mərkəzində saxladığını qeyd edib:

“COP29 Azərbaycanı qlobal iqlim xəritəsində mühüm mövqeyə yüksəltdi, WUF13 isə ölkəmizin şəhər siyasətindəki strateji rolunu möhkəmləndirir. Bu iki nəhəng hadisənin ardıcıl olaraq Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik çəkisinin artdığını göstərir.

Prezident İlham Əliyevin 2026-cı ili Azərbaycanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli”  elan etməsi bu sahəyə verilən ali diqqətin təzahürüdür. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda tətbiq edilən ‘Ağıllı Şəhər’ və ‘Ağıllı Kənd’ konsepsiyaları dünyada bənzərsizdir. Post-münaqişə şəraitində bərpa olunan enerji və rəqəmsal xidmətlər əsasında sıfırdan qurulan bu model dünya şəhərsalma elmi üçün maraqlı bir örnəkdir.

Bakıya 182 ölkədən 40 mindən çox nümayəndənin toplaşması WUF13-ü BMT-nin bu sahədəki ən böyük konfransına çevirib. Bakı hazırda Şərq ilə Qərb, ənənə ilə tərəqqi arasında körpü rolunu oynayır. Bu forum sadəcə bir konfrans deyil, siyasi iradənin və beynəlxalq tərəfdaşlığın qovuşduğu nadir bir imkan pəncərəsidir. Bakıda qəbul edilən qərarlar gələcək onilliyin qlobal şəhər siyasətini birbaşa formalaşdıracaq. Bu, Azərbaycan üçün həm böyük şərəf, həm də tarixi məsuliyyətdir”.

Nurlan Cəfəri