Niyə bəzi uşaqlar digərlərinə nisbətən riyaziyyatı yaxşı qavramır? - ARAŞDIRMA

Stenford Universitetində Hyesanq Çanqın rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqat niyə bəzi uşaqların riyaziyyatı sinif yoldaşlarından daha çətin öyrəndiyini anlamağa yönəlib.

Yenicag.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticəsi “JNeurosci” jurnalında dərc olunub.

Araşdırmada uşaqlardan sadə müqayisə tapşırıqlarını yerinə yetirmək tələb olunub. Hər sınaqda onlar iki miqdardan hansının daha böyük olduğunu müəyyən etməli idilər. Bəzən miqdarlar yazılı rəqəmlərlə (məsələn, 4 və 7) göstərilib, bəzən isə nöqtə qrupları şəklində təqdim olunub ki, uşaq sürətlə hansı qrupun daha çox elementdən ibarət olduğunu təxmin etsin.

Rəqəm simvolları ilə nöqtə qrupları arasında keçid etməklə tədqiqatçılar həm simvolik rəqəm anlayışını, həm də daha əsas miqdar tanıma bacarığını yoxlaya bilirdilər. Cavabların sadəcə düzgün və ya səhv olmasına fokuslanmaq əvəzinə, komanda hər bir uşağın performansının çoxsaylı sınaqlar boyu necə dəyişdiyini izləmək üçün riyazi model hazırladı. Başqa sözlə, onlar uşaqların nə qədər ardıcıl performans göstərdiyini və səhv etdikdən sonra yanaşmalarını dəyişib-dəyişmədiyini araşdırdılar.

Nəticələr aydın bir nümunə ortaya qoyub: riyaziyyatda çətinlik çəkən uşaqlar səhv cavab verdikdən sonra strategiyalarını dəyişməyə daha az meyilli idilər. Müxtəlif növ səhvlər etsələr belə, düşüncələrini yeniləməyə çalışmırdılar. Davranışı zamanla tənzimləməkdəki bu çətinlik tipik riyaziyyat bacarığı olan uşaqlarla öyrənmə çətinliyi yaşayanlar arasında əsas fərq idi.

Beyində nə baş verdiyini daha yaxşı anlamaq üçün tədqiqatçılar beyin görüntüləmə üsulundan istifadə ediblər. Bu texnika insan tapşırıqları yerinə yetirərkən beynin müxtəlif bölgələrində aktivliyi ölçür. Skan nəticələri göstərib ki, riyaziyyatda daha çox çətinlik çəkən uşaqlarda performansı izləmə və davranışı tənzimləmə ilə bağlı bölgələrdə aktivlik zəifdir. Bu bölgələr, adətən, koqnitiv nəzarətlə əlaqələndirilir.

Əhəmiyyətli məqam odur ki, bu bölgələrdə aşağı aktivlik uşağın tipik və ya atipik riyaziyyat bacarığına malik olmasını proqnozlaşdıra bilirdi. Bu isə göstərir ki, beyin funksiyasındakı fərqlər bəzi uşaqların niyə davamlı şəkildə çətinlik çəkdiyini izah etməyə kömək edə bilər.

Tapıntılar göstərib ki, riyaziyyat çətinlikləri yalnız rəqəmləri anlama problemlərindən qaynaqlanmır. Əksinə, bəzi uşaqlar məsələləri həll edərkən düşüncə proseslərini yenidən nəzərdən keçirməkdə çətinlik çəkə bilərlər. Səhvi tanımaq və yeni yanaşma sınamaq bacarığı yalnız riyaziyyatda deyil, bir çox öyrənmə sahəsində vacibdir.