Regionun aparıcı ölkəsi olan Azərbaycan: ABŞ ilə genişlənən əlaqələrin başlatdığı yeni era

Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionu üçün yeni bir eranın anonsunu verir.

Bu sənəd tərəflərin bir-birinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünü tanımaqla yanaşı, həm də qlobal logistika və texnoloji rəqabət meydanında birgə addımlamaq niyyətini ortaya qoyur. Xartiyanın strukturundan aydın görünür ki, Vaşinqton və Bakı artıq münasibətləri yalnız enerji təhlükəsizliyi müstəvisində deyil, həm də yüksək texnologiyalar, süni intellekt və strateji nəqliyyat dəhlizləri çərçivəsində görürlər.

Xartiyanın ən diqqətçəkən məqamlarından biri “Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu”nun (TRIPP) rəsmi sənədə daxil edilməsidir. Bu layihə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantını təmin etməklə yanaşı, həm də Orta Dəhlizin qlobal ticarətdəki çəkisini artırır. ABŞ-nin bu marşrutu dəstəkləməsi regionun beynəlxalq tranzit potensialını reallaşdırmaq üçün həlledici amildir. Xüsusilə kritik mineralların bu dəhliz vasitəsilə qlobal bazarlara çıxarılması niyyəti Azərbaycanı qlobal tədarük zəncirində əvəzolunmaz oyunçuya çevirir. Enerji sahəsində isə “Əsrin Müqaviləsi” və “Cənub Qaz Dəhlizi”ndən sonra mülki nüvə əməkdaşlığına keçid münasibətlərin texnoloji dərinliyini göstərir.

Sənədin ikinci bölməsi Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyi üçün inqilabi vədlər verir. Süni intellekt üzrə data mərkəzlərinin yaradılması, kosmik sənaye sahəsində əməkdaşlıq və texnologiyaların könüllü ötürülməsi Azərbaycanın regionda “texnoloji hab” olma hədəfini dəstəkləyir. ABŞ-nin rəqəmsal infrastruktur layihələrində özəl sektoru səfərbər etmək niyyəti regiona iri texnoloji investisiyaların axınını sürətləndirə bilər. Bu, sadəcə iqtisadi artım deyil, həm də Azərbaycanın kibertəhlükəsizlik və innovasiya sahəsində qlobal standartlara inteqrasiyası deməkdir.

Təhlükəsizlik bölməsində müdafiə sənayesi məhsullarının satışı və mühüm infrastrukturun mühafizəsi sahəsində əməkdaşlığın qeyd olunması Bakı ilə Vaşinqton arasında hərbi-texniki əlaqələrin yeni səviyyəyə qalxacağını göstərir. ABŞ-nin Azərbaycanın minalardan təmizlənmə səylərinə texnoloji və maliyyə dəstəyi vermək öhdəliyi isə regionda sülhün və bərpanın sürətlənməsinə birbaşa xidmət edir.

Beləliklə, TRIPP və Orta Dəhlizin tam gücü ilə işə düşməsi nəticəsində Azərbaycan Şərq-Qərb ticarətinin ən təhlükəsiz və qısa yolu olaraq gəlirlərini bir neçə dəfə artıra bilər. Bakı yaxın illərdə regionun ən böyük data mərkəzlərinə ev sahibliyi edəcək və bu, qonşu ölkələrin rəqəmsal asılılığını Azərbaycana yönəldəcək. Mülki nüvə enerjisi sahəsində ilk addımların atılması ilə Azərbaycanın enerji səbətində bərpa olunan və alternativ enerjinin payı kəskin artacaq, bu da neft-qazdan asılılığı minimuma endirəcək. ABŞ ilə müdafiə sənayesi və kibertəhlükəsizlik sahəsindəki dərin əməkdaşlıq Azərbaycanın regional təhlükəsizlik risklərinə qarşı dözümlülüyünü artıracaq və xarici investisiyalar üçün daha sabit mühit yaradacaq.

Nəticə olaraq, bu xartiya Azərbaycanın öz suverenliyini möhkəmləndirərək həm iqtisadi, həm də texnoloji cəhətdən müasir dünyanın bir hissəsinə çevrilmək strategiyasının ən mühüm həlqəsidir. Bu tərəfdaşlıq uğurla tətbiq olunarsa, Azərbaycan yalnız enerji resursları ilə deyil, həm də rəqəmsal ağıl və strateji keçid imkanları ilə qlobal arenada daha böyük söz sahibi olacaq.

“Yeni Çağ” Analitika Qrupu