Şuşaya gedən yol Lələtəpədən başladı: Zəfərin arxasındakı strateji ağıl

Tarixdə bəzən elə hadisələr olur ki, ilk baxışda məhdud nəticə kimi görünür, lakin zaman keçdikcə həmin hadisənin əslində böyük zəfərin başlanğıcı olduğu ortaya çıxır.

İslam tarixində Hüdeybiyyə anlaşması bunun ən klassik nümunəsidir. Məkkənin bir addımlığında dayanıb geri çəkilmək qərarı bir çox müsəlmanlara ağır görünmüş, hətta bəzi nüfuzlu səhabələr belə bu qərarı təəssüf hissi ilə qarşılamışdı. Lakin çox keçmədən nazil olan Fəth surəsi ilə bu anlaşmanın əslində açıq-aşkar bir zəfər olduğu bəyan edildi və hadisələrin sonrakı inkişafı bunu tam təsdiqlədi.

Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində 2016-cı ilin Aprel döyüşləri də məhz belə bir strateji dönüş nöqtəsi idi. İlk baxışda yalnız Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi ilə nəticələnən bu əməliyyat bəzi dairələrə məhdud uğur kimi görünə bilərdi. Lakin zaman göstərdi ki, bu əməliyyat təsadüfi hərbi toqquşma deyil, Ali Baş Komandanın uzunmüddətli strateji planının ilk mərhələsi idi.

Məhz Prezident İlham Əliyevin hadisələrə emosional deyil, soyuq hesablanmış strateji baxışla yanaşması, riskləri və imkanları zərgər dəqiqliyi ilə ölçməsi Aprel döyüşlərini lokal hadisədən çıxarıb gələcək zəfərin başlanğıc nöqtəsinə çevirdi. Bu, yalnız hərbi qərar deyildi – bu, gələcək qələbənin siyasi və strateji fundamentinin qoyulması idi.

Lələtəpə – sadəcə yüksəklik deyil, strateji siqnal və siyasi mesaj

Aprel döyüşləri Azərbaycan cəmiyyətinə ən vacib bir şeyi qaytardı: inamı. Uzun illər ərzində formalaşmış “status-kvo dəyişməzdir” düşüncəsi məhz Lələtəpədə dağıldı. Bu yüksəklik hərbi baxımdan əhəmiyyətli olsa da, onun ən böyük təsiri psixoloji və strateji idi.

Bu əməliyyat göstərdi ki:
• Azərbaycan işğalla barışmayıb;
• Azərbaycan ordusu hücum potensialına malikdir;
• status-kvo istənilən vaxt dəyişdirilə bilər.

Lakin burada əsas məqam yalnız hərbi uğur deyildi. Əsas məqam ondan ibarət idi ki, Ali Baş Komandan İlham Əliyev bu əməliyyatı məhdud məqsədlərlə idarə etdi və prosesin nə zaman dayandırılmalı olduğunu dəqiq hesabladı.

Bu, emosional qərar deyil, strateji liderlik idi. Çünki dövlət başçısı hərbi meydandakı uğuru diplomatik və siyasi müstəvidə daha böyük nəticəyə çevirmək üçün addımları mərhələli şəkildə planlaşdırmışdı.

Bu baxımdan Lələtəpə yalnız bir təpə deyil, strateji siqnal idi – həm düşmənə, həm də dünyaya verilən mesaj idi ki, Azərbaycan lazım olan vaxtda güc tətbiq edə bilər və bu gücü idarə edən güclü siyasi iradə mövcuddur.

Aprel döyüşləri – Ali Baş Komandan üçün də sistemin sınağı

2016-cı ilin hadisələri yalnız cəbhədə deyil, dövlət idarəçiliyi sistemində də ciddi nəticələr çıxarmağa səbəb oldu. Bu döyüşlər bir reallığı üzə çıxardı: müasir müharibədə qələbə yalnız silah və texnika ilə deyil, liderin düzgün qərarları və kadr siyasətinin dəqiqliyi ilə qazanılır.

Məhz bu mərhələdə Prezident İlham Əliyev dövlət və ordu sistemində mövcud olan zəiflikləri açıq şəkildə gördü və onları aradan qaldırmaq üçün strateji qərarlar qəbul etdi.

Həmin dövrdə dövlət və hərbi idarəetmədə olan bəzi şəxslərin fəaliyyəti sonradan ciddi tənqid və hüquqi proseslərlə nəticələndi. Xüsusilə:
• Ramiz Mehdiyev faktorunun dövlət idarəçiliyində yaratdığı problemlər;
• Nəcməddin Sadıqovun rəhbərlik etdiyi hərbi sistemin zəiflikləri

Aprel döyüşlərində özünü açıq şəkildə göstərdi.

Bu hadisələrdən sonra Ali Baş Komandanın qərarı ilə:
• hərbi idarəetmədə ciddi islahatlar aparıldı;
• yeni komanda heyəti formalaşdırıldı;
• ordunun döyüş hazırlığı yenidən quruldu.

Bu addımlar təsadüfi deyildi. Bu addımlar 2020-ci il zəfərinin hərbi-siyasi fundamentini təşkil edən strateji qərarlar idi.

Zərgər dəqiqliyi ilə qurulan zəfər planı

2016-cı ildən sonra Azərbaycan ordusunda aparılan dəyişikliklər yalnız texniki yenilənmə deyildi. Bu, bütöv bir strateji transformasiya idi.

Bu transformasiyanın arxasında isə bir prinsip dayanırdı:

nəyi, nə zaman və necə etmək lazımdır – bunu dəqiq bilən siyasi rəhbərlik.

Məhz Prezident İlham Əliyevin:
• beynəlxalq münasibətlərdə balans siyasəti aparması;
• hərbi modernləşməni sürətləndirməsi;
• iqtisadi gücü hərbi gücə çevirməsi;
• diplomatik təzyiqləri neytrallaşdırması

2020-ci ildə qələbənin mümkün olmasını təmin etdi.

Bu səbəbdən Aprel döyüşləri sadəcə taktiki uğur deyil, strateji hazırlıq mərhələsi idi.

Şəhidlərin qanı və liderin qərarı – zəfərin iki sütunu

Aprel döyüşləri Azərbaycan üçün ağır itkilərlə yadda qaldı. Təcrübəli zabitlərin və əsgərlərin şəhid olması cəmiyyət üçün böyük sarsıntı idi. Lakin həmin qurbanlar nəticəsiz qalmadı.

Sonrakı illərdə Azərbaycan ordusu:
• struktur islahatları keçirdi;
• yeni taktiki yanaşmalar tətbiq etdi;
• müasir texnologiyalar və pilotsuz sistemlərə keçid etdi;
• əməliyyat planlaşdırmasını yenidən qurdu.

Bu dəyişikliklərin nəticəsi 2020-ci ildə özünü tam göstərdi.

Məhz buna görə də Azərbaycan cəmiyyətində belə bir fikir formalaşdı ki:

şəhid və qazilərimizin qəhrəmanlığı ilə Ali Baş Komandanın strateji qərarları birləşərək zəfəri mümkün etdi.

2020-ci il – liderliyin zirvəsi

Tarixdə Hüdeybiyyə anlaşmasından sonra baş verən hadisələr Məkkənin fəthi ilə nəticələndi. Azərbaycan tarixində isə bu proses Aprel döyüşlərindən başlayıb Şuşa zəfəri ilə tamamlandı.

2016–2020-ci illər arası dövr:
• ordunun modernləşdirilməsi;
• kadr siyasətinin yenilənməsi;
• diplomatik mövqelərin gücləndirilməsi;
• beynəlxalq balansın düzgün qurulması

kimi addımlarla yadda qaldı.

Bu addımların hər biri Ali Baş Komandan İlham Əliyevin strateji planının mərhələləri idi.

Məhz bu plan nəticəsində 2020-ci ildə Azərbaycan:
• işğal olunmuş torpaqlarını azad etdi;
• suverenliyini bərpa etdi;
• regionda yeni siyasi reallıq yaratdı.

Beləliklə:

Lələtəpə ilə başlayan proses Şuşada zirvəyə çatdı.
Bu zəfərin arxasında isə güclü ordu ilə yanaşı, zərgər dəqiqliyi ilə hesablayan siyasi liderlik dayanırdı.

Yeni mərhələ – qələbəni sülhə çevirən strategiya

Bu gün regionda yeni reallıq formalaşıb. Azərbaycan artıq yalnız hərbi qələbə qazanan dövlət deyil, həm də sülh gündəliyini müəyyən edən regional gücə çevrilib.

Bu mərhələ də təsadüfi deyil. Prezident İlham Əliyevin strategiyası yalnız müharibəni qazanmaq deyil, qələbəni uzunmüddətli sabitliyə çevirmək üzərində qurulub.

Otuz ildən sonra:
• Ermənistanla normallaşma prosesləri müzakirə olunur;
• iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri gündəmə gəlir;
• regionda sabitlik perspektivi formalaşır.

Bu isə bir daha göstərir ki, strateji liderlik yalnız döyüş meydanında deyil, sülh quruculuğunda da özünü göstərir.

Qısacası, Aprel döyüşləri Azərbaycan üçün sadəcə lokal hərbi əməliyyat deyildi. Bu, dövlətin öz gücünü yenidən dərk etdiyi, zəfərin mümkünlüyünə inam qazandığı və gələcək qələbənin əsasını qoyduğu tarixi mərhələ idi.

Necə ki, Hüdeybiyyə anlaşması ilk baxışda geri çəkilmə kimi görünürdü, lakin sonradan böyük fəthə yol açdı, eləcə də Aprel döyüşləri də ilk baxışda məhdud nəticə kimi görünsə də, əslində Azərbaycan tarixinin ən böyük zəfərinə aparan strateji başlanğıc oldu.

Lələtəpə bu xalqın inamını qaytardı.
Aprel döyüşləri bu dövlətin gücünü göstərdi.
2020-ci il isə bu iradənin nəticəsini tarixə yazdı.

Amma bu zəfər yolunun həlledici məqamı vardı – Şuşa.

Çünki Şuşa yalnız bir şəhər deyil, Qarabağın ürəyi, müharibənin taleyini həll edən strateji düyün nöqtəsi idi. Məhz buna görə də Ali Baş Komandan bütün prosesi addım-addım, zərgər dəqiqliyi ilə hesabladı və həlledici anda əsas zərbəni Şuşaya yönəltdi.

Və bu gün artıq tarix təsdiqləyir:

“Şuşanı almasaydıq, bu proses yarım qalardı.”

Bu cümlə bütöv bir strategiyanın xülasəsidir.
Bu cümlə qələbənin məntiqini izah edən siyasi formuladır.
Bu cümlə göstərir ki, zəfər təsadüf deyil – düzgün hesablanmış liderliyin nəticəsidir.

Lələtəpə zəfərin başlanğıcı idi.
Şuşa onun taleyini həll etdi.
Bu zəfərin memarı isə prosesi zərgər dəqiqliyi ilə idarə edən Ali Baş Komandan oldu.

Aqil Ələsgər