Amerikan imperializminin YENİ MƏRHƏLƏSİ: Tramp ittifaqları təsir mexanizminə çevirir - TƏHLİL

ABŞ Prezidenti Donald Trampın xarici siyasəti qlobal miqyasda kəskin dönüşlər etsə də, öz təcavüzkar mahiyyəti və güc tətbiqinə söykənməsi baxımından ardıcıl olaraq qalır.

Yenicag.az xəbər verir ki, bu fikirlər “The New York Times” nəşrinin təhlil məqaləsində yer alıb.

Qeyd olunub ki, Tramp Venesuela liderini ələ keçirib, ölkənin neftinə iddia edib və yaxınlıqdakı mülki gəmilərə hücumlar təşkil edib, blokada vasitəsilə Kubanı humanitar böhrana sürükləyib və Kanada, Qrenlandiya, eləcə də Panama Kanalı üzərində nəzarət hüququnu bəyan edib. Üstəlik, keçən iyun ayındakı hücumlardan sonra İrana qarşı yeni müharibə hədəsi ilə Yaxın Şərqdə 2003-cü il İraqın işğalından bəri ən böyük ABŞ hərbi qüvvəsini cəmləşdirib.

“Cənab Tramp öz siyasətini “Öncə Amerika” adlandırır – bu onun özünün müəyyən etdiyi ABŞ maraqlarına yönəlmiş bir diqqətdir. Lakin bəzi analitiklərin iddia etdiyi kimi, bu, izolyasiyaçılıq və ya dünyadan geri çəkilmək deyil. Bu, hələlik administrasiyanın yalnız Qərb yarımkürəsində hökmranlıq etməklə kifayətlənəcəyi və digər bölgələri rəqib güclərə buraxacağı “nüfuz dairələri” yaratmaq cəhdində də təzahür etməyib”, – nəşr bildirib.

Vurğulanıb ki, bir baxış bucağına görə, bu, 20-ci əsrə qədər Avropa və digər yaxşı silahlanmış dövlətləri hərəkətə gətirən imperiya missiyasının – suveren xalqların ərazilərini və resurslarını mənimsəməyin dirçəldilməsidir. Bu həm də Qərb imperiya tarixlərinin mənimsənilməsi, hətta tərənnümüdür.

Xatırlatma qedilib ki, keçən ilki andiçmə mərasimində cənab Tramp, İspaniya-Amerika müharibəsi zamanı Filippin, Quam və Puerto-Rikonu ələ keçirərək Birləşmiş Ştatları dənizlərarası imperiyaya çevirən Prezident Vilyam MakKinlini tərifləyib. Trampın Amerika üstünlüyü forması bu ayın əvvəlində Münxen Təhlükəsizlik Konfransındakı çıxışında Dövlət Katibi Marko Rubio tərəfindən ən aydın şəkildə ifadə edilib.

Rubio bildirib ki, 1945-ci ildən sonra – İkinci Dünya müharibəsi bitdikdə və Avropa xarabalıqlar içində olanda “Qərb daralmağa” başladı. O, antikolonial müstəqillik hərəkatlarını pisləyib, onları kommunist ideologiyası ilə əlaqələndirib və Qərb gücünü sarsıtmaqda günahlandırıb. Daha sonra Rubio Almaniyanın ifrat sağçı partiyası olan “Almaniya üçün Alternativ”in dili ilə danışaraq Tramp administrasiyasının müttəfiqlərini “günahkarlıq və utanc hissi ilə buxovlanmış” görmək istəmədiyini deyib.

Çıxışının sonunda o, “sivilizasiyanın silinməsi” barədə xəbərdarlıq edib.

“Tramp döyüşkən addımlarını davam etdirdikcə – o, demək olar ki, hər gün İrana qarşı müharibə ilə hədələyir və keçən həftəsonu yenidən Qrenlandiyadan danışıb – bəzi analitiklər Rubionun çıxışına gələcək hadisələrin xəbərçisi kimi baxırlar”, – nəşr qeyd edib.

Karnegi Beynəlxalq Sülh Fondunun Amerika gücü üzrə tarixçisi Stiven Vertheym nəşrə deyib ki, Rubio Trampın xarici siyasətinin bu gün harada olduğunu dəqiq əks etdirib:

“Trampın dünyadan geri çəkiləcəyi ilə bağlı geniş yayılmış qorxulara rəğmən, o, ABŞ-nin hərbi üstünlüyünü hər cəbhədə canlandırmağa çalışır. Bu, “Öncə Amerika” qlobalizmidir. Tramp ittifaqlardan çıxmaq əvəzinə, onlardan bir təzyiq platforması kimi silah olaraq istifadə edir”.

Vertheym əlavə edib ki, imperiyanın tərənnümü 20-ci əsrin əvvəllərində Avropada normal qarşılana bilərdi, lakin dekolonizasiya olunmuş və demokratikləşmiş bir dünyada bu, yerinə düşmür.

Corctaun Universitetinin Yaxın Şərq siyasəti üzrə alimi Nader Haşemi isə bildirib ki, Tramp və Rubio öz imperiya siyasətlərini yeritdikcə beynəlxalq münasibətlər üçün nəticələr, xüsusən də əksər milli dövlətlərin siyasi kimliyinin Qərb imperializminə qarşı dekolonizasiya mübarizəsi kontekstində formalaşdığı Qlobal Cənubda ağır olacaq.

O əlavə edib ki, onilliklər ərzində digər ölkələri “Amerika imperializmi” adlandırdıqları siyasəti tənqid edərək öz tərəflərinə çəkməyə çalışan Rusiya və Çin də bundan faydalana bilər.

Dövlət Departamenti sualların yer aldığı e-poçta cavab verməyib.