Diplomatiyada İlham Əliyev modeli: Bakı necə qlobal siyasətin ünvanına çevrilir? - Aqil Ələsgər yazır

Son illərdə Bakı təkcə regional deyil, qlobal siyasi müzakirələrin aparıldığı mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilib. Bu prosesin ən görünən nümunələrindən biri Qlobal Bakı Forumudur. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən sabiq prezidentlər, baş nazirlər, beynəlxalq təşkilat rəhbərləri və nüfuzlu ekspertlər hər il Bakıda toplaşaraq beynəlxalq gündəmi müzakirə edirlər.

Bu forum artıq sadəcə konfrans deyil. O, Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə oynadığı rolun, qurduğu diplomatik əlaqələrin və həyata keçirdiyi balanslı xarici siyasətin göstəricisinə çevrilib. Bu prosesin mərkəzində isə Azərbaycanın dövlət başçısı İlham Əliyev dayanır.

İlham Əliyevin şəxsi diplomatiyası: əlaqələr siyasətə çevriləndə

Azərbaycanın qlobal tədbirlərə ev sahibliyi etməsi təsadüfi deyil. Bu, illərlə qurulmuş diplomatik münasibətlərin və şəxsi siyasi əlaqələrin nəticəsidir. Prezident İlham Əliyevin müxtəlif siyasi bloklarla paralel və balanslı əlaqələr qurması Bakının beynəlxalq siyasi dialoq üçün etibarlı məkan kimi qəbul edilməsinə şərait yaradıb.

Azərbaycan, eyni zamanda, həm Avropa institutları ilə sıx əməkdaşlıq edir, həm də digər qlobal güclərlə münasibətlərini qoruyur. Məsələn, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında enerji və siyasi əməkdaşlıq son illərdə strateji səviyyəyə yüksəlib. Avropa liderləri Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynadığını açıq şəkildə bəyan edirlər.

Prezident İlham Əliyev forum çıxışlarının birində Azərbaycanın beynəlxalq dialoq siyasətini belə ifadə etmişdi:

“Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə dialoqa və əməkdaşlığa üstünlük verir. Biz istəyirik ki, Bakı qlobal problemlərin müzakirə olunduğu platformalardan biri olsun”.

Qərb, ABŞ və böyük siyasi dairələrlə əlaqələr

Azərbaycanın xarici siyasətində diqqət çəkən məqamlardan biri müxtəlif siyasi mərkəzlərlə paralel əlaqələrin qorunmasıdır. ABŞ siyasi dairələri ilə münasibətlər də bu kontekstdə mühüm rol oynayır.

Prezident İlham Əliyevin ABŞ siyasətçiləri ilə qurduğu əlaqələr, o cümlədən ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə dostyana münasibətləri Azərbaycanın Qərb siyasi dairələri ilə dialoqunun saxlanmasına kömək edən faktorlardan biri kimi qiymətləndirilir.

Bu münasibətlər Azərbaycanı qlobal siyasi platformalarda daha görünən aktora çevirir. Qlobal Bakı Forumunda müxtəlif siyasi düşərgələrdən olan liderlərin iştirak etməsi də məhz bu balanslı siyasətin nəticəsidir.

Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik: regional gücün əsas sütunu

Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasında regional əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır. Bu kontekstdə xüsusilə Türkiyə ilə münasibətlər xüsusi yer tutur.

Prezident İlham Əliyevin Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan ilə şəxsi dostluğu və strateji tərəfdaşlığı iki ölkə arasındakı münasibətləri yeni mərhələyə çıxarıb. “Bir millət, iki dövlət” konsepsiyası artıq təkcə siyasi şüar deyil, regional siyasətin real elementinə çevrilib.

Bu əməkdaşlıq Cənubi Qafqaz regionunda yeni geosiyasi balansın formalaşmasına da təsir göstərib.

Humanist siyasət və diplomatik platformalar

Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi təkcə siyasi məqsədlərlə məhdudlaşmır. Bu tədbirlər ölkənin humanitar diplomatiya siyasətinin də bir hissəsidir.

Qlobal Bakı Forumu kimi platformalar müxtəlif siyasi mövqelərə malik liderlərin dialoq aparmasına imkan yaradır. Münaqişələr, enerji təhlükəsizliyi, qlobal iqtisadi çağırışlar və humanitar problemlər Bakıda açıq müzakirə edilir.

Prezident İlham Əliyev forum çıxışlarının birində Azərbaycanın keçdiyi siyasi yolu xatırladaraq demişdi:

“Uzun illər ərzində ərazilərimizin 20 faizi işğal altında idi və bir milyondan çox azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətində yaşayırdı”.

Humanitar diplomatiya: münaqişələr fonunda yardım siyasəti

Azərbaycanın beynəlxalq siyasətində diqqət çəkən istiqamətlərdən biri də humanitar yardım və böhran vəziyyətlərində çevik dəstək siyasətidir. Rəsmi Bakı müxtəlif bölgələrdə baş verən humanitar böhranlara biganə qalmayaraq yardım təşəbbüsləri ilə çıxış edir.

Məsələn, Yaxın Şərqdə davam edən humanitar böhran fonunda Azərbaycan Qəzzada yaşayan mülki əhaliyə humanitar yardım göstərib. Eyni zamanda, Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı Azərbaycan tərəfindən Ukraynaya enerji infrastrukturu və humanitar ehtiyaclar üçün dəfələrlə yardım göndərilib.

Bu addımlar Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə yalnız siyasi deyil, humanitar məsuliyyət prinsipi ilə də hərəkət etdiyini göstərir.

Qonşulara çevik dəstək siyasəti

Azərbaycanın regional siyasətində diqqət çəkən məqamlardan biri də qonşu ölkələrin qarşılaşdığı problemlərə operativ reaksiya verməsidir. Təbii fəlakətlər və humanitar böhranlar zamanı Azərbaycan bir çox hallarda ilk yardım edən ölkələrdən biri olub.

Bu siyasət regional əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşmasına da töhfə verir. Bakı təkcə siyasi dialoq platforması deyil, həm də regionda humanitar həmrəylik təşəbbüslərinin fəal iştirakçısı kimi çıxış edir.

Münaqişədən sülhə: Ermənistanla münasibətlərdə yeni mərhələ

Azərbaycanın xarici siyasətində diqqət çəkən istiqamətlərdən biri də Ermənistanla uzun illər davam edən qarşıdurmadan sonra regionda yeni sülh gündəminin formalaşdırılmasıdır. 2020-ci ildən sonra yaranan yeni reallıq fonunda rəsmi Bakı Cənubi Qafqazda sabitliyin və əməkdaşlığın qurulmasını prioritet kimi təqdim edir.

Bu prosesdə Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, regionda davamlı sülhün təmin olunması bütün tərəflərin maraqlarına cavab verir. Azərbaycanın siyasəti artıq münaqişənin davam etdirilməsi deyil, regionda kommunikasiya və əməkdaşlıq imkanlarının açılması üzərində qurulur. Bu yanaşma düşmənçilikdən mərhələli şəkildə qarşılıqlı münasibətlərin normallaşmasına doğru yönələn siyasi xətt kimi qiymətləndirilir.

Bakı: qlobal siyasi dialoq mərkəzi

Son illərdə keçirilən beynəlxalq tədbirlər göstərir ki, Bakı artıq sadəcə regional paytaxt deyil. Şəhər müxtəlif siyasi blokların dialoq apardığı qlobal platformalardan birinə çevrilib.

Qlobal Bakı Forumu, beynəlxalq humanitar forumlar və digər tədbirlər Azərbaycanın diplomatik imkanlarını genişləndirir, ölkənin beynəlxalq nüfuzunu artırır və Bakını qlobal siyasi müzakirələrin əsas ünvanlarından birinə çevirir.

Qısacası…

Qlobal Bakı Forumu Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə artan rolunun simvoluna çevrilib. Bu platforma ölkənin diplomatik əlaqələrini genişləndirir, Bakını qlobal siyasi dialoq mərkəzinə çevirir və Azərbaycanın mövqeyini dünya auditoriyasına birbaşa çatdırır.

Bu prosesin arxasında isə Prezident İlham Əliyevin balanslı xarici siyasəti, şəxsi diplomatiyası və müxtəlif siyasi mərkəzlərlə qurduğu əlaqələr dayanır.

Prezidentin özünün də dediyi kimi:

“Mən nəyi nə zaman edəcəyimi yaxşı bilirəm”.

Aqil Ələsgər