Heç nə etmədiyiniz halda, yenə də yorğunsunuz? - Bundan qurtulmağın 12 YOLU

Heç elə günləriniz olubmu ki, heç bir iş görməyəsiniz, amma yenə də nədənsə özünüzü yorğun hiss edəsiniz? Şübhısiz, belə bir halla hər kəs qarşılaşıb.

Yenicag.az xəbər verir ki, bu, Oksfordun ilin sözü seçdiyi “beyin çürüməsi”nin ən bariz göatəricisidir.

Bu termin hələ heç bir tibbi lüğətdə yoxdur, lakin onu ən yaxşı şəkildə sonsuz sayda asan həzm olunan məlumata məruz qalmaqdan irəli gələn koqnitiv qabiliyyətlərin azalması kimi başa düşmək olar. Qısa videoların və sosial medianın hər yerdə olması sayəsində, bu, demək olar, qəti şəkildə artmaqdadır.

“The Guardian”a istinadən “beyin çürüməsi”ndən qurtulmağın 12 yolunu təqdim edirik:

1. Kriptik krossvordları həll etməyi öyrənin

Kriptik krossvordlar kimi ciddi zehni səy tələb edən şeylər səy və mükafat arasındakı balansı bərpa edə bilər və sübutlar göstərir ki, bir yerdə ilişib qalmaq və onun üzərində işləmək zaman keçdikcə davam edən və artan ustalıq və uğur hisslərinə səbəb olur. Məlumatı dərhal tapmaq əvəzinə, həyatınıza koqnitiv sürtünmə anları əlavə etmək yaxşı bir qorumadır.

2. Asan cavablar üçün süni intellektdən istifadəni dayandırın

Süni intellekt dövründə ən böyük koqnitiv tələ beyniniz hələ işə başlamaq şansı tapmamış düşüncənizi kənara həvalə etməkdir. Süni intellektə həddindən artıq güvənmək şəxsi məşqçinin sizin yerinizə çəki qaldırması kimidir, iş görülə bilər, amma siz heç bir fayda əldə etmirsiniz.

3. Müxtəlif intensivliklərdə idman edin

Demək olar ki, hər növ fiziki məşq əhval-ruhiyyəni, öyrənməni və yaddaşı yaxşılaşdıra bilər, hətta beyin həcmini artıra bilər.

4. Beyninizi yuxu ilə “yuyun”

Pozulmuş bir gecə yuxusundan sonra heç kim özünü yaxşı hiss etmir, lakin düzgün istirahət uzunmüddətli perspektivdə də vacibdir: beynin qlimfatik sisteminin bir növ təmizləmə kimi fəaliyyət göstərərək işə düşdüyü məhz dərin yuxu mərhələləridir.

5. Ekran fasilələri təyin edin

Özünüzə cihazlarınızda daha az vaxt keçirəcəyinizi demək yaxşıdır, lakin plan olmadan bunun baş verməsi ehtimalı azdır. Bildirişlərlə diqqətiniz yayınmasın deyə telefonunuzu başqa otaqda qoyun və bütün səs-küydən koqnitiv olaraq təmizlənmək üçün özünüzə yer vermək məqsədilə gündə 30 dəqiqə rəqəmsal detoks etməyə çalışın.

6. Bir az daha sürətli oxuyun

İnanılır ki, beynimiz məlumatı dəqiqədə təxminən 1400 söz sürəti ilə emal edir. Məsələn, orta oxuma sürəti dəqiqədə təxminən 250 sözdür ki, bu da əhəmiyyətli dərəcədə yavaşdır – buna görə də mətnlər bir az darıxdırıcı olanda beynimizin başqa şeylər haqqında düşünməyə başlaması təəccüblü deyil. Bunun üçün həll yolu odur ki, fikrinizin yayınmağa başladığını hiss etdikdə gözlərinizi sətirlər boyunca bir az daha sürətli hərəkət etdirin.

7. Tapşırıqlar arası keçidi (task-switching) dayandırın

Hər dəfə yerimizi dəyişdikdə, beynimizin bir hissəsi əvvəllər etdiyimiz işə yapışıb qalır və işə davam etməyi çətinləşdirir.

Diqqətimizin bir hissəsi əvvəlki fəaliyyətdə qalır ki, bu da bizi ləngidir və daha çox səhv etməyimizə səbəb olur. Bu fenomen hətta ən incə diqqət dəyişikliklərindən sonra da baş verir. Bundan qaçmağın praktik yollarından biri bütün tətbiqlərdən gələn “qeyri-insani” bildirişləri söndürməkdir. Digəri isə ən vacib işlərinizi günün daha erkən saatlarına planlaşdırmaqdır ki, digər tapşırıqlardan qalan diqqət qalığı onları həll edərkən fikrinizi yayındırmasın.

8. Fərqindəliyinizi məşq etdirin

Hər şey xaotik görünürsə, ətrafınızda nələr baş verdiyini dinləyin, sonra xüsusi bir səsi seçin – quş səsi, saatın çıqqıltısı, uzaqdakı nəqliyyat – və qısa müddətə ona fokuslanın.

9. Bir stress skanı edin

10 dəqiqə fasilə verin və sizi əsəbiləşdirən və ya özünüzü ən ağır hiss etməyinizə səbəb olan şeylər haqqında düşünün.  Stress amillərimizi adlandıranda bu, koqnitiv icraedici funksiyanı bərpa etməyə kömək edir və emosional reaksiyanın intensivliyini azaldır.

10. Şüurlu şəkildə gəzin

Nahar fasiləsində gəzintiyə çıxmısınızsq, sürəti azaldın. Bədənin gəzərkən etdiyi hər bir hərəkətin fərqinə varın: ayaqlarınızı yerdə hiss etmək, çəkinin yerdəyişməsi, fərdi əzələlərin və vətərlərin işə düşməsi və s. Bu şəkildə fokuslanma vərdişi daha təbii hala gələcək.

11. Köhnə hobbinizə yenidən qayıdın

Köhnə hobbiləri canlandırmağın, məsələn, həmişə mənimsəmək istədiyiniz o dili öyrənməyə davam etməyin, bir musiqi aləti öyrənməyin və ya oxumağın, rəqs etməyin və ya fotoqrafiyanın beynin eyni anda bir neçə nahiyəsini stimullaşdırdığına və eyni zamanda yeni dövrələr qurduğuna dair güclü sübutlar var. Bu, koqnitiv geriləməni yavaşlatmağa və ya qarşısını almağa çox kömək edir.

12. Sağlamlıq yoxlamalarınızın vaxtında aparıldığından əmin olun

Əgər orta yaşda və ya daha yaşlısınızsa, sağlamlığınızın qayğısına qalmaq əsas məsələdir. Yüksək qan təzyiqi və ya qeyri-normal xolesterin demensiya üçün çox güclü risk faktorlarıdır. Sağlam pəhriz, bəzi fiziki məşqlər sizə kömək edəcək, lakin yüksək risk qrupunda olub-olmadığınızı öyrənməlisiniz.