“Access Bank”ın rəqəmlərlə ortaya çıxan gizli problemləri: Mənfəət niyə azalır?

2025-ci ilin maliyyə hesabatları ilk baxışda “Access Bank“ QSC üçün “böyümə ili” kimi təqdim oluna bilər. Aktivlər 19,2% artıb, kredit portfeli 1,33 milyard manatı keçib, depozitlər yüksəlib. Yenicag.az xəbər verir ki, bankın açıq şəkildə qabartmadığı əsas məqam odur ki, bu genişlənmə mənfəət yaratmır, əksinə, gəlirlilik tədricən aşınır.

Mənfəət azalır, amma səbəblər pərdə arxasında qalır

Xalis mənfəət 54 milyon manatdan 49 milyon manata düşüb. 9,3%-lik azalma bank sektorunda “kiçik korreksiya” kimi təqdim oluna bilər. Amma statistik yanaşma göstərir ki, aktivlər və kreditlər ikirəqəmli artdığı halda mənfəətin azalması struktur problemdir. Yəni bank daha çox işləyir, daha çox risk götürür, amma daha az qazanır.

Gəlir var, effektivlik yoxdur

Əməliyyat gəlirləri 13,3% artıb və 274,7 milyon manata çatıb. Bu rəqəm bank tərəfindən müsbət dinamika kimi önə çəkilir. Amma eyni dövrdə əməliyyat xərcləri 15,4% artaraq 198,4 milyon manata yüksəlib. Statistik olaraq bu o deməkdir ki, hər 1 manat əlavə gəlir bank üçün daha baha başa gəlir. Bank böyüdükcə, xərclər nəzarətdən çıxmağa başlayır və bu məqam hesabatlarda açıq şəkildə vurğulanmır.

Faiz xərcləri: danışılmayan risk zonası

Faiz xərcləri bir il ərzində 19% artaraq 100 milyon manatı keçib. Faiz gəlirləri artsa da, xərclərin daha sürətli böyüməsi marjanı sıxışdırır. Bankın hesabatlarında bu, “depozit portfelinin böyüməsi” ilə izah edilir. Amma rəqəmlər göstərir ki, bank getdikcə daha bahalı resurslardan asılı vəziyyətə düşür. Bu tendensiya davam edərsə, gəlirlərin artımı kağız üzərində qalacaq.

Ehtiyatlar ikiqat artıb – riskin açıq etirafı

Ən diqqətçəkən, amma adətən detallı izah olunmayan məqam ehtiyatlara ayırmalardır. 2024-cü ildə 7,5 milyon manat olan bu göstərici 2025-ci ildə 16,2 milyon manata yüksəlib. Artım 2,2 dəfədir. Bank bunu “kredit portfelinin genişlənməsi” ilə əsaslandırır. Lakin statistik baxımdan bu, kredit risklərinin kəskin artdığını göstərən birbaşa göstəricidir. Faktiki olaraq, bank gələcək problemlərin xərclərini indidən mənfəətdən silir.

Kredit artımı keyfiyyət sualını açıq qoyur

Kredit portfeli 15,9% artıb. Xüsusilə istehlak kreditlərində 20,9%-lik artım var. Bu seqment statistik olaraq gecikmə və problemli kredit riski baxımından ən həssas sahədir. Bank kredit həcmini artırır, amma bu portfelin risk keyfiyyəti barədə açıq göstəricilər təqdim etmir. İpoteka kreditlərinin bir ildə iki dəfədən çox artması isə uzunmüddətli risk yükünün sürətlə böyüdüyünü göstərir.

Borclanma kəskin yüksəlib, amma susulan tərəf var

Maliyyə institutları qarşısında öhdəliklər bir il ərzində 70%-ə yaxın artıb. Bu rəqəm bank tərəfindən “resursların diversifikasiyası” kimi təqdim edilə bilər. Amma statistik olaraq bu, bankın daxili resurslarla böyümə imkanlarının məhdudlaşdığını və xarici maliyyəyə daha çox möhtac qaldığını göstərir. Eyni zamanda, faiz xərclərinin niyə bu qədər sürətlə artmasının əsas səbəbi də məhz budur.

Kapital artımı problemi ört-basdır edə bilmir

Kapitalın 26,7% artması müsbət rəqəmdir. Lakin bu artım mənfəət azalması fonunda baş verir. Statistik yanaşma göstərir ki, kapital real dəyər yaratmaqdan çox, artan risklərə qarşı qoruyucu tampon rolunu oynayır. Yəni kapital böyüyür, amma biznes modeli güclənmir.

Nəticə: hesabatlarda olmayan xəbərdarlıq

2025-ci ilin rəqəmləri göstərir ki, AccessBank həcmlə böyüyür, amma keyfiyyətlə geri qalır. Xərclər, ehtiyatlar və borclanma gəlirlərdən daha sürətlə artır. Bankın açıq şəkildə göstərmək istəmədiyi əsas məqam da budur: bu temp davam edərsə, bugünkü böyümə sabah daha aşağı mənfəət və daha yüksək risk demək olacaq. Bu nəticə emosional yox, sırf statistikanın dediyidir.

İqtisadiyyat şöbəsi Yenicag.az