Paşinyan qazandı, sıra vədlərdədir: Erməni seçicinin “cib”i Rusiyanı üstələdi

Ermənistanda keçirilən parlament seçkilərinin rəsmi nəticələri göstərir ki, Nikol Paşinyan növbəti dəfə ölkənin əsas siyasi fiquru olaraq qalmağı bacarıb. Hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyasının 49.81 % səs toplayaraq parlamentdə mütləq üstünlüyü təmin etməsi onun təkbaşına hökumət qurmaq imkanını qoruduğunu göstərir.

Lakin bu seçkilərin əhəmiyyəti Paşinyanın sadəcə hakimiyyətdə qalmasından daha böyükdür.

İki fərqli dövlət modeli arasında seçim

Əslində, Ermənistan seçicisi bu dəfə partiyalar arasında deyil, iki fərqli dövlət modeli arasında seçim etdi:

Bir tərəfdə Azərbaycan və Türkiyə ilə normallaşmanı, regional inteqrasiyanı, Avropa ilə yaxınlaşmanı və iqtisadi açılımı müdafiə edən Nikol Paşinyan;

Digər tərəfdə isə Rusiyaya daha yaxın mövqe tutan, yaranmış geosiyasi reallıqları qəbul etmək istəməyən və təhlükəsizlik siyasətini yenidən Moskva üzərində qurmağa çalışan “Güclü Ermənistan” (23.29 %) və “Ermənistan” bloku (9.94%) kimi müxalifət qüvvələri.

Nəticələr göstərir ki, erməni seçicisinin əhəmiyyətli hissəsi birinci variantı seçib. Bu, təkcə Paşinyanın qələbəsi deyil, həm də Ermənistan cəmiyyətinin son illərdə aparılan siyasi kursa verdiyi növbəti etimad səsidir.

Bu dəfə mərkəzdə Qarabağ deyil, iqtisadiyyat dayanırdı

2021-ci ildə keçirilən seçkilər müharibədən dərhal sonrakı emosional atmosferdə baş tutmuşdu. 2026 seçkilərində isə fərqli mənzərə yarandı; əsas müzakirə mövzusu keçmiş yox, gələcək idi.

Paşinyan seçiciyə yeni müharibə və ya qarşıdurma vəd etmirdi. O, Ermənistanın regional kommunikasiyalara qoşulmasının, Türkiyə ilə sərhədlərin açılmasının, Azərbaycanla sülh sazişinin və Avropa bazarlarına çıxışın iqtisadi dividendlərindən danışırdı. Müxalifət isə daha çox təhlükəsizlik, post-münaqişə travması və Rusiyanın roluna fokuslanmışdı. Seçici ilk dəfə olaraq emosional deyil, iqtisadi arqumentlərə üstünlük verdi.

Seçki fəallığı və yekun rəsmi nəticələr

Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasının təsdiqlədiyi son rəsmi rəqəmlər həm səs faizləri, həm də mandat bölgüsü baxımından siyasi mənzərəni tam dəqiqliyi ilə ortaya qoyur:

“Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyası | 49.81%
“Güclü Ermənistan” İttifaqı | 23.29%
“Ermənistan” İttifaqı | 9.94%
Mürəffəh Ermənistan Partiyası | 3.996%

Qeyd: Qeydiyyatdan keçmiş 2 milyon 503 min 976 seçicidən 1 milyon 476 min 597 nəfəri (58.97 %) səsvermədə iştirak edib. Bu, 2021-ci il seçkiləri ilə (49.4%) müqayisədə təxminən 10% artım deməkdir.

Bu yüksək fəallığın hakimiyyətə qarşı etiraz dalğası fonunda deyil, Paşinyanın rəhbərlik etdiyi partiyanın qələbəsi ilə nəticələnməsi onun siyasi xəttinə verilmiş daxili legitimliyi gücləndirir.

Moskvanın dəstəklədiyi xətt niyə qalib gələ bilmədi?

Son illərdə İrəvan KTMT-ni faktiki olaraq dondurub, Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı genişləndirib və Fransa ilə təhlükəsizlik əlaqələrini gücləndirib. Buna cavab olaraq Moskva Ermənistan daxilində Paşinyanın əsas rəqiblərinə – xüsusən ikinci yeri tutan xəttə dəstək verirdi. Lakin rəsmi nəticələr sübut etdi ki, erməni seçicisi artıq ölkənin gələcəyini yalnız Rusiya faktoru üzərində qurmaq istəmir.

Azərbaycan və Türkiyə amili gözlənildiyindən daha təsirli oldu

Bir neçə il əvvəl Ermənistanda Azərbaycanla sülhü müdafiə edən siyasətçi seçki qazanmaqda çətinlik çəkərdi. Bu gün isə vəziyyət dəyişib, sərhədlərin delimitasiyası istiqamətində addımlar atılıb, Qazax istiqamətində konkret razılaşmalar əldə olunub və genişmiqyaslı hərbi qarşıdurma baş verməyib, Türkiyə ilə sərhədin açılması perspektivi iqtisadi baxımdan daha real müzakirə olunmağa başlayıb.

Birbaşa sərhəd açılacağı halda, logistika xərcləri azalacaq və Türkiyə bazarına çıxış asanlaşacaq. Paşinyanın “Sülh Kəsişməsi” layihəsinin iqtisadi məntiqi də məhz buna əsaslanır.

İndi Paşinyanın qarşısında hansı vəzifələr dayanır?

Seçki qələbəsi Paşinyana yenidən güclü siyasi mandat verir. Ancaq qarşısındakı problemlər seçkini qazanmaqdan daha mürəkkəbdir:

Azərbaycanla sülh sazişinin yekunlaşdırılması: Ermənistanın regional layihələrə qoşulması və Türkiyə ilə normallaşması böyük ölçüdə bu prosesdən asılıdır;

Konstitusiya islahatları: Yeni münasibətlər sistemi qurmaq üçün onilliklər boyu formalaşmış hüquqi və siyasi yanaşmalar dəyişdirilməlidir ki, bu da rusyönümlü qüvvələrin müqaviməti ilə üzləşəcək;

Rusiyadan iqtisadi asılılığın azaldılması: Enerji, maliyyə və ticarət sahələrində Rusiyanın təsirinə qarşı real iqtisadi alternativlər yaradılmalıdır;

Türkiyə ilə normallaşmanın iqtisadi nəticələrə çevrilməsi: Seçici, ilk növbədə, daha yaxşı həyat və daha güclü iqtisadiyyat vədinə səs verib.

Bu seçkilər göstərdi ki, Ermənistan cəmiyyətində mühüm dəyişiklik baş verir. İlk dəfə olaraq sülh, regional inteqrasiya və iqtisadi inkişaf vədləri seçki qazandıran siyasi proqram kimi ortaya çıxıb. Lakin Paşinyanın həqiqi siyasi uğuru yalnız o halda mümkün olacaq ki, vəd etdiyi sülhü, açıq sərhədləri və iqtisadi inkişafı real nəticəyə çevirə bilsin. Əks halda, bu gün aldığı güclü mandat gələcəkdə eyni sürətlə siyasi məsuliyyətə çevrilə bilər.

Aqil Ələsgər