Qlobal maliyyə bazarlarında QEYRİ-SABİTLİK: Pauell-Tramp çəkişməsi dünya iqtisadiyyatına necə təsir edəcək? - TƏHLİL

ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) sədri Cerom Pauell ilə prezident Donald Tramp administrasiyası arasındakı çəkişmə həmin qurumun müstəqilliyi üzərində siyasi təzyiqlərin artması ilə bağlıdır və bu gərginlik qlobal maliyyə bazarlarında ciddi dalğalanmalara səbəb olur.

Yenicag.az xəbər verir ki, münaqişənin kökündə Trampın federal rezervin faiz dərəcələrini daha sürətlə endirməsini istəməsi dayanır. O, iqtisadiyyatı canlandırmaq və öz siyasi gündəmini gücləndirmək üçün ucuz pul siyasətinə üstünlük verirdi. Pauell  isə FEs-nin müstəqilliyini qorumaq və inflyasiya risklərini nəzərə alaraq daha ehtiyatlı monetar siyasət yürütməyə çalışırdı. Bu fikir ayrılığı son aylarda daha da kəskinləşərək Tramp administrasiyasının Pauell barəsində cinayət araşdırması başlatmasına qədər uzandı. Rəsmi səbəb FES-nin binasının təmiri ilə bağlı maliyyə məsələləri göstərilsə də, Pauell bunu siyasi təzyiqin bir forması kimi qiymətləndirdi.

Bu qarşıdurma bazarlarda dərhal əks-səda doğurdu. ABŞ dolları əsas valyutalara qarşı zəiflədi, investorlar qızıl kimi təhlükəsiz aktivlərə üz tutdu,” S&P 500″ indeksində isə kəskin enişlər müşahidə olundu. Qlobal bazarlar üçün ən böyük risk FES-nin müstəqilliyinin zədələnməsi ehtimalıdır. Dünyanın ən mühüm mərkəzi bankı siyasi müdaxiləyə açıq görünərsə, bu, yalnız ABŞ iqtisadiyyatı üçün deyil, bütün beynəlxalq maliyyə sistemi üçün etimad böhranı yarada bilər.

Trampın FES-yə qarşı hücumları həm də ABŞ-də inflyasiya riskini artırır. Əgər siyasi təzyiq nəticəsində faiz dərəcələri süni şəkildə aşağı salınarsa, bu, qısamüddətli iqtisadi artımı stimullaşdıra bilər, lakin uzunmüddətli perspektivdə dolların dəyərini zəiflədərək qlobal valyuta sistemində balansı poza bilər. Dolların zəifləməsi isə dünya ticarətində və enerji bazarlarında ciddi dəyişikliklərə yol aça bilər. Neft və qızıl kimi strateji məhsulların qiymətində artım müşahidə olunduğu kimi, inkişaf etməkdə olan ölkələrin borc yükü də bahalaşır, çünki onların öhdəliklərinin əksəriyyəti dollarla ifadə olunub.

Bu münaqişə həm də siyasi risklərin iqtisadi qərarlara necə təsir göstərə biləcəyini nümayiş etdirir. FES-nin müstəqilliyi uzun illərdir qlobal maliyyə sabitliyinin əsas dayaqlarından biri hesab olunurdu. Əgər bu prinsip zədələnərsə, investorlar yalnız ABŞ-yə deyil, bütün dünya bazarlarına daha ehtiyatla yanaşacaq, nəticədə kapital axınları dəyişəcək, inkişaf etməkdə olan ölkələrdən və riskli aktivlərdən çıxış sürətlənəcək. Bu isə qlobal maliyyə sistemində yeni bir qeyri-sabitlik dövrünün başlanğıcı ola bilər.

Beləliklə, Pauell ilə Tramp arasındakı çəkişmə təkcə daxili siyasi mübahisə deyil, həm də qlobal bazarların gələcəyini müəyyənləşdirə biləcək strateji böhrandır. Bu böhranın nəticəsi FES-nin müstəqilliyinin qorunub-qorunmamasından asılı olacaq. Əgər müstəqillik zəifləyərsə, dünya iqtisadiyyatı daha yüksək inflyasiya, valyuta dalğalanmaları və investor etimadının azalması ilə üz-üzə qala bilər. Əksinə, FES öz mövqeyini qoruyarsa, bu, bazarlara sabitlik siqnalı verəcək və qlobal maliyyə sisteminin dayanıqlığını təmin edəcək.

“Yeni Çağ” Analitik Qrupu