Xərçəngi məhv etməyin YENİ YOLU: Alimlər bakteriyadan istifadə etdilər

Alimlər Uaterlu Universitetində şişləri daxildən məhv etmək üçün xüsusi hazırlanmış bakteriyalardan istifadə edən yeni xərçəng müalicəsi üzərində işləyirlər. Strategiya oksigensiz mühitdə təbii şəkildə inkişaf edən mikroblara əsaslanır ki, bu da bir çox şişlərin daxili hissəsini ideal hədəfə çevirir.

Yenicag.az xəbər verir ki, bu barədə araşdırmanın nəticəsi “ACS Synthetic Biology” jurnalında yayımlanıb.

“Bakteriya sporları şişə daxil olur, burada çoxlu qida maddələri və oksigenin olmadığı bir mühit tapır. Bu orqanizm belə şəraiti sevir və qida maddələrini yeyərək böyüməyə başlayır. Beləliklə, biz artıq mərkəzi sahəni kolonizasiya edirik və bakteriya bədəni şişdən təmizləyir”, – araşdırmanın müəlliflərindən Mark Aukoyn deyib.

Bu yanaşmanın mərkəzində torpaqda geniş yayılmış “Clostridium sporogenes” bakteriyası dayanır. O, yalnız tamamilə oksigensiz yerlərdə yaşaya bilir. Bərk şişlərin daxili nüvəsi ölü hüceyrələrdən ibarətdir və oksigen çatışmazlığı var, bu isə mikrobların çoxalması üçün mükəmməl şərait yaradır.

Problem ondadır ki, bakteriyalar şişin oksigenlə zəif təchiz olunmuş kənarlarına doğru yayıldıqda ölməyə başlayır və xərçəngi tam məhv edə bilmir.

Bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaq üçün komanda oksigenə daha dözümlü olan yaxın bakteriyadan bir gen əlavə edib. Bu dəyişiklik mikroblara şişin kənar bölgələrində daha uzun müddət sağ qalmağa imkan verir.

Tədqiqatçılar həmçinin bu oksigen-dözümlülük xüsusiyyətinin nə vaxt aktivləşəcəyini idarə etməli idilər. Çox tez aktivləşməsi bakteriyaların qan dövranı kimi oksigenlə zəngin yerlərdə böyüməsinə səbəb ola bilərdi ki, bu da təhlükəlidir. Bunun qarşısını almaq üçün onlar bakteriyaların təbii ünsiyyət prosesi olan “quorum sensing”dən istifadə ediblər.

“Quorum sensing” bakteriyaların buraxdığı kimyəvi siqnallara əsaslanır. Say artdıqca siqnal güclənir. Yalnız kifayət qədər bakteriya şişin içində toplandıqdan sonra siqnal oksigenə davamlı geni aktivləşdirəcək səviyyəyə çatır. Bu vaxtlama mexanizmi bakteriyaların sağ qalma funksiyasını yalnız lazım olanda işə salmasını təmin edir.

Əvvəlki araşdırmada komanda “Clostridium sporogenes”in genetik olaraq oksigenə daha dözümlü hala gətirilə biləcəyini göstərmişdi. Sonrakı təcrübədə isə onlar “quorum sensing” dizaynını sınayıblar: bakteriyaları yaşıl floresan zülal istehsal edəcək şəkildə proqramlaşdırdılar və sistemin doğru anda aktivləşdiyini təsdiqləyiblər.