Bakıdan qlobal təşəbbüs: Azərbaycan Cenevrədə yeni hüquq gündəmi formalaşdırır

İsveçrənin Cenevrə şəhərində Bakı Təşəbbüs Qrupunun təşkil etdiyi konfrans və onun yekun bəyanatı Azərbaycanın beynəlxalq insan hüquqları gündəmində daha fəal və prinsipial mövqe tutmağa çalışdığını göstərən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu təşəbbüs yalnız konkret bir icmanın hüquqlarının müdafiəsi ilə məhdudlaşmır, həm də qlobal miqyasda transmilli repressiyalar kimi getdikcə aktuallaşan problemin gündəmə gətirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Transmilli repressiya məsələsinin beynəlxalq gündəmə çıxarılması

Son illər müxtəlif dövlətlərin öz siyasi opponentlərinə və ya fəal diaspor qruplarına qarşı başqa ölkələrin ərazisində təzyiq göstərməsi beynəlxalq münasibətlərdə ciddi müzakirə mövzusuna çevrilib. Bakı Təşəbbüs Qrupunun Cenevrədə təşkil etdiyi konfrans da məhz bu tendensiyanı diqqətə çatdıraraq, Siqh diasporuna qarşı iddia edilən təzyiq və təqibləri beynəlxalq platformada müzakirəyə çıxarmağı hədəfləyib.

Bu konfransın BMT-nin əsas mərkəzlərindən biri olan Cenevrədə keçirilməsi təsadüfi deyil. Cenevrə beynəlxalq hüquq, insan haqları və diplomatiya üçün mühüm qlobal platformadır. Belə bir məkanda keçirilən tədbir mövzunun beynəlxalq təşkilatların gündəliyinə daxil edilməsinə xidmət edir.

Azərbaycanın yumşaq güc strategiyası

Bakı Təşəbbüs Qrupunun fəaliyyəti Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi humanitar və hüquq yönümlü diplomatiyanın bir hissəsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan uzun müddət beynəlxalq platformalarda özünün – xüsusilə də işğal dövründə Qarabağ və Qərbi azərbaycanlılarla bağlı – insan hüquqları məsələlərini gündəmə gətirməyə çalışıb.

Bu konfrans vasitəsilə Azərbaycan bir növ daha geniş mesaj verir:
• insan hüquqları yalnız regional deyil, qlobal məsələdir;
• diaspor və azlıqların hüquqları milli sərhədlərdən kənarda da qorunmalıdır;
• beynəlxalq hüquq pozuntuları ilə bağlı hesabatlılıq mexanizmləri gücləndirilməlidir.

Bu yanaşma Azərbaycanın özünün də müdafiə etdiyi prinsip – suverenlik və beynəlxalq hüquqa hörmət – ilə uyğun gəlir.

Qlobal hüquq müzakirələrində yeni aktor kimi Azərbaycan

Konfransın yekun bəyanatında BMT və onun insan hüquqları mexanizmlərinə müraciət edilməsi göstərir ki, Bakı Təşəbbüs Qrupu bu mövzunu yalnız siyasi bəyanat səviyyəsində deyil, institusional müzakirə müstəvisinə çıxarmağa çalışır.

Bu, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə yalnız regional təhlükəsizlik və enerji mövzularında deyil, insan hüquqları və diaspor təhlükəsizliyi kimi mövzularda da aktiv rol oynamaq niyyətini göstərir.

Qısacası…

Cenevrədə keçirilən konfrans və qəbul edilən yekun bəyanat Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda ədalət, hüquq və azlıqların müdafiəsi mövzularında fəal mövqe tutmağa çalışdığını nümayiş etdirir. Bakı Təşəbbüs Qrupunun təşəbbüsü transmilli repressiya kimi mürəkkəb və həssas mövzunun müzakirəyə çıxarılması baxımından əhəmiyyətli addım hesab edilə bilər.

Bu cür təşəbbüslər Azərbaycanın qlobal siyasi diskursda konstruktiv və hüquqa əsaslanan mövqedə çıxış edən aktor kimi möhkəmlənməsinə xidmət edir və ölkənin beynəlxalq humanitar diplomatiyasının genişləndiyini göstərir.

“Yeni Çağ” Təhlil Qrupu