Qərbpərəst xalqın kremlsevər taxtı: Gürcüstanın yeni mənəvi imtahanı başlayır

Gürcüstanın taleyi bu gün dualarla siyasətin, qədim kilsə divarları ilə müasir geosiyasi strategiyaların kəsişdiyi o nöqtədə – III Şionun taxtında düyünlənir. Bu dəyişiklik sadəcə bir ruhani liderin digəri ilə əvəzlənməsi deyil, bütöv bir ölkənin “ruhunun” hansı qütbə tərəf əyiləcəyinin manifestidir.

II İliya: Sonuncu “milli müqəddəs”in mirası

Yarım əsrə yaxın taxtda oturan II İliya Gürcüstan üçün sadəcə patriarx deyildi; o, dövlət dağılanda milləti bir arada tutan yeganə “qayğıkeş ata” fiquru idi. Onun gücü sükutun diplomatiyasında idi. O, Moskva ilə pərdəarxası danışmağı da bilirdi, Avropaya “biz də xristian ailəsinin bir parçasıyıq” deməyi də. Lakin onun gedişi ilə kilsədə “balans dövrü” bağlandı və yerini daha kəskin, daha tərəfkeş bir eraya – III Şio dövrünə verdi.

İqtidarla “müqəddəs ittifaq”: Kilsə və “Gürcü arzusu”

Gürcüstanda kilsə iqtidar üçün sadəcə tərəfdaş deyil, həm də ən güclü siyasi sığortadır. Bidzina İvanişvili və “Gürcü arzusu” partiyası yaxşı bilir ki, kilsənin xeyir-duası olmayan hər hansı bir siyasi gediş xalqın böyük müqaviməti ilə üzləşə bilər.

İdeoloji simbioz: İqtidar “suverenlik” və “milli dəyərlər” deyəndə, III Şio bunu “dini saflıq” və “yad təsirlərdən qorunma” kimi tamamlayır. Bu, hakimiyyətin Qərbdən gələn tənqidlərə qarşı istifadə etdiyi ən böyük “mənəvi qalxan”dır.

Seçki gücü: Kilsənin hər kənddəki keşişi, əslində, iqtidarın ən effektiv təbliğatçısıdır. III Şionun bu vəzifəyə gəlməsi, kilsənin artıq dövlət siyasətinin “mənəvi departamenti” kimi fəaliyyət göstərəcəyinin işarəsi kimi qiymətləndirilir.

III Şio və “şimal küləyi”: Moskva ilə yeni körpülər

III Şionun seçilməsi Kreml üçün Qafqazda son illərin ən böyük “yumşaq güc” uğurlarından biri kimi görünür. Moskvada təhsil almış patriarxın baxış bucağı, Rusiyanın “pravoslav dünyasının qoruyucusu” konsepsiyası ilə müəyyən qədər üst-üstə düşür.

Liberalizmə qarşı cəbhə: Rusiya kilsəsi kimi III Şio da Qərb tipli liberalizmi – gender bərabərliyi, radikal dünyəvi yanaşmalar və bəzi sosial islahatları – Gürcüstanın dini kimliyinə təzyiq kimi təqdim edir. Bu ortaq ritorika Tbilisinin siyasi xəttində də hiss olunur.

Kilsə Gürcüstan üçün nə deməkdir?

Gürcüstanda kilsə artıq təkcə ibadət məkanı deyil, həm də ciddi ictimai təsir mərkəzidir.

Ailə, mənəviyyat və milli kimliklə bağlı məsələlərdə kilsənin mövqeyi çox zaman dövlət qərarlarına təsir edir. Dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər və geniş iqtisadi imkanlar isə kilsəni ölkənin ən güclü institutlarından birinə çevirib.

Sərtləşən cizgilər

III Şio dövründə daha prinsipial və ideoloji xətti açıq görünən bir kilsə modeli formalaşa bilər. Bu model II İliyanın balans siyasətindən fərqli olaraq, daha sərt mövqelərlə yadda qala bilər.

Qərb üçün bu, Gürcüstanın Avropa yolunda yeni müzakirələrin yaranması deməkdir. Rusiya üçün isə pravoslav bağları və ortaq dini ritorika Tbilisi ilə əlaqələrdə mühüm alət olaraq qalır.

Lakin məsələnin başqa tərəfi də var. Əksər ekspertlər III Şionun daha çox Moskva xəttinə yaxın olacağını düşünsə də, onun gələcəkdə hər kəsi təəccübləndirmək ehtimalı da istisna edilmir. Çünki nə qədər Rusiyada təhsil alsa da, o, ilk növbədə gürcüdür və Gürcüstanın milli maraqlarını qorumaq onun əsas vəzifəsidir. Məhz buna görə də cəmiyyətin müəyyən hissəsində ona dəstək var. Bir çoxları hesab edir ki, III Şio xarici təsirlər arasında balans qurmağa çalışaraq həm kilsənin nüfuzunu qorumağa, həm də ölkənin daxili sabitliyini təmin etməyə çalışacaq.

Bundan sonra Gürcüstan küçələrində Avropa bayraqları ilə kilsə xaçlarının eyni anda görünməsi daha tez-tez rast gəlinən mənzərəyə çevrilə bilər. Çünki Gürcüstan artıq yalnız siyasi deyil, həm də mənəvi və geosiyasi seçim qarşısındadır.

Camal Cavanşir