Venesueladan sonra İran: Neft bazarında vəziyyət necə dəyişəcək? - TƏHLİL

Neft bazarı İranda baş verən hadisələrə getdikcə daha həssas reaksiya verir.

Yenicag.az xəbər verir ki, bu barədə “Bloomberg” agentliyinin təhlil məqaləsində qeyd olunub.

Bildirilib ki, son iki sessiyada “Brent” neft fyuçersləri 4%-dən çox artıb – halbuki bundan əvvəl ABŞ qüvvələrinin Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronu həbs etməsindən sonra yaranan bütün qazanc itirilmişdi. Treyderlər həmçinin yayda İsrail və İran arasında hava zərbələri mübadiləsindən bəri gələcək artıma qarşı sığorta üçün ən yüksək haqları ödəyirlər.

Venesueladakı vəziyyət ABŞ-nin ölkənin milyonlarla barel neftini qlobal bazara çıxarmağı planlaşdırdığı məlum olduqdan sonra qiymətlərə təzyiq göstərsə də, İran daha böyük istehsalçı və ixracatçıdır, buna görə də orada hər hansı təchizat pozuntusu daha ciddi təsir göstərə bilər.

Məlumata görə, ötən ilin sonlarında başlayan iğtişaşlardan bəri İranda ölənlərin sayı 42-yə çatıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp müsahibəsində Tehrana etirazçıları öldürməmək barədə xəbərdarlıq edib.

“A/S Global Risk Management” şirkətinin baş analitiki Arne Lohman Rasmussen bildirib:

“Diqqət indi zorakı etirazların baş qaldırdığı İrana yönəlib. Bazarda həmçinin narahatlıq artır ki, Trampın rəhbərliyi altında ABŞ Venesuelada gördüyümüz kimi rejimi devirməyə cəhd göstərə bilər”.

Keçən yay ABŞ və İsrailin hücumları nəticəsində İranla bağlı gərginliklər kəskinləşmişdi və o vaxt Tehran Hörmüz boğazında enerji daşımalarını hədəfə ala bilər deyə narahatlıqlar vardı.

O qorxular ciddi pozuntuya çevrilmədi və əvvəlki etirazlar da İranın təchizatına böyük təsir göstərmədi. Lakin gərginliklər ABŞ-nin Venesuela neft axınını bloklamasından dərhal sonra və fyuçers bazarının əsas iştirakçıları – trendi izləyən treyderlərdən indeks fondlarına qədər alış axınlarını gücləndirdiyi bir vaxtda baş verir.

İran riskinin miqyası ən aydın şəkildə opsion bazarında görünür: ABŞ xam neft fyuçerslərində yüksəliş yönümlü çağırışlara meyil iyuldan bəri ən böyüyüdür. Dünyanın aparıcı əmtəə treyderlərindən biri olan “Trafigura Group”un qlobal neft rəhbəri bu həftə “Bloomberg TV”yə bildirib ki, hazırda bazarı narahat edən yüksəliş sürprizi Venesuela deyil, İrandır.

ABŞ-nin Karakasdakı hərbi əməliyyatı qiymətlərə məhdud təsir göstərdi, çünki Latın Amerikası ölkəsinin təchizatçı kimi rolu son illərdə ABŞ sanksiyaları və köhnəlmiş infrastruktur səbəbindən xeyli zəifləyib.

Tehran etirazları cilovlamaq üçün internet və telefon əlaqəsini məhdudlaşdırıb. Bu etirazlar ölkənin ali lideri Ayətullah Əli Xameneyiyə 2022-ci ildən bəri ən böyük çağırışdır. İran ABŞ sanksiyalarından və ixrac nəzarətindən qismən bərpa ola bilib. Fars körfəzi dövləti gündə 3 milyon bareldən çox xam neft, həmçinin əlavə təbii qaz və digər yüngül mayelər istehsal edir. Onun ixracı oktyabr və noyabrda gündə təxminən 2 milyon barel olub, əsasən, Çinə yönəlib.

İran riskinin güclənməsinin səbəbi odur ki, treyderlər bazarda artıq təklif gözləntiləri ilə böyük miqdarda eniş yönümlü mərc saxlayır, bu da həmin mərc pozularsa, kəskin dönüş üçün zəmin yaradır. “Energy Aspects” şirkətinin kvant xidmətinin rəhbəri Ceyms Teylorun sözlərinə görə, trendi izləyən treyderlər cümə axşamı xam neft alırdılar və qiymətlər sabit qalsa, qarşıdakı günlərdə də alışı davam etdirəcəklər.

Bu hərəkətlər yüksəliş yönümlü opsion axınları ilə müşayiət olunub: bu həftə 750 mindən çox “Brent” çağırışı alınıb, bu, oktyabrdan bəri ən yüksək göstəricidir. Onların arasında 80 dollarlıq böyük həcmli çağırışlar da var ki, bazar iştirakçılarının sözlərinə görə, bu, qiymət sıçrayışına qarşı sədd idi.

RBC-nin hesablamalarına görə, qarşıdakı günlərdə əmtəə indeks fondlarının illik balanslaşdırması nəticəsində bazara 6 milyard dollardan çox vəsait daxil olacaq və bu da geosiyasi risklərdən qaynaqlanan yüksəliş küləklərinə əlavə güc verəcək.