Çinin Avropayla anlaşmasının PƏRDƏARXASI – Qlobal güc balansı ABŞ-ın əleyhinə dəyişir

Vania Tahir, xüsusi olaraq, “Yeni Çağ” üçün

Bir neçə gün öncə Çin və Avropa İttifaqı elektrik avtomobilləri (EV) ilə bağlı mühüm razılaşma əldə etdi. Bu razılaşma mümkün ticarət müharibəsinin qarşısını aldı. Əvvəl planlaşdırılan 45 faizə qədər yüksək gömrük rüsumları ləğv olundu. Onun əvəzinə minimum satış qiyməti tətbiq edildi. Yəni Çin istehsalçıları avtomobilləri Avropada çox ucuz sata bilməyəcəklər.

Bu razılaşmaya görə BYD, SAIC və Geely kimi Çin şirkətləri Avropa bazarında müəyyən qiymət həddinə əməl edəcək. Bu, Avropa üçün vacibdir. Çünki yerli istehsalçılar ucuz idxal səbəbilə zərər görməyəcək. Çin üçün isə bu qərar Avropa bazarına çıxışı qoruyur. Hərçənd avtomobillər əvvəlkindən baha satılacaq, amma ağır cərimələrdən xilas olunurlar.

Razılaşma Çinin şirkətlərini qiymət yox, keyfiyyət üzrə rəqabətə sövq edir. Yəni texnologiya, batareya məsafəsi və rahatlıq kimi sahələr ön plana çıxacaq. Çin şirkətləri bu sahələrdə artıq güclüdür.

Bu addımın vaxtı da təsadüfi deyil. Avropa İttifaqı hazırda qlobal siyasətdə öz yerini yenidən düşünür. ABŞ uzun müddətdir Çini əsas rəqib kimi görür və müttəfiqlərindən Çinlə iqtisadi əlaqələri azaltmağı istəyir.

Amma Avropa bu mövqeni tam qəbul etmir. Bu, Avropanın daha müstəqil siyasət yürütmək istədiyini göstərir. ABŞ Çinə təhlükə kimi baxır, Avropa isə onu həm ticarət tərəfdaşı, həm də yaşıl iqtisadiyyat üçün vacib ölkə hesab edir.

Çin və Qloballaşma Mərkəzinin eksperti Vanq Huiyao bildirir ki, bu razılaşma gərginliyi azaltmaq üçün çox vaxtında atılan addımdır. Onun sözlərinə görə, Çin və Avropa arasında ciddi maraq toqquşması yoxdur və hər iki tərəf beynəlxalq əməkdaşlığı dəstəkləyir.

Vanq qeyd edir ki, Avropanın ABŞ-ın mövqeyini avtomatik təkrarlaması dövrü bitir. ABŞ-ın “America First” siyasəti bəzən Avropa sənayesinə zərər vurur. Buna görə Avropa daha balanslı və çoxşaxəli xarici siyasətə ehtiyac duyur.

Elektrik avtomobilləri üzrə razılaşma göstərir ki, Avropa ticarət müharibəsi istəmir. Avropa nə tam ABŞ-ın tərəfindədir, nə də Çinin. O, öz maraqlarına uyğun, müstəqil yol seçmək istəyir.

Müəllif haqqında: Müəllif Bəlucistanın Kvetta şəhərində yaşayır və Qlobal Strateji Dayanıqlı İnkişaf İnstitutu (GSISD) ilə əməkdaşlıq edir.