Qərbin şübhəsinə Çinin cavabı: Rəsmi Pekin 2025-ci ili necə başa vurdu?

Qayser Nəvvab, xüsusi olaraq “Yeni Çağ” üçün

Qlobal iqtisadi mühitin parçalanma, proteksionist maneələr və zəif bərpa ilə xarakterizə olunduğu bir dövrdə Çin iqtisadiyyatının 2025-ci il üzrə göstəriciləri yenə də xaricdən səslənən bədbin proqnozlara zidd oldu. Çin Milli Statistika Bürosunun bazar ertəsi açıqladığı rəsmi məlumatlara görə, dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı 2025-ci ildə 5 faiz artım göstərib və Pekinin ilin əvvəlində müəyyən etdiyi hədəfə tam çatıb.

2025-ci il hesabatında ən diqqətçəkən məqam Çinin iqtisadiyyatının yalnız xarici tələbat hesabına işləməsi ilə bağlı uzun illərdir formalaşmış təsəvvürün faktiki olaraq təkzib olunmasıdır. İllər boyu tənqidçilər iddia edirdilər ki, Pekin fabriklərini işlək saxlamaq üçün dünya bazarlarını ucuz ixrac məhsulları ilə doldurur. Lakin 2025-ci ilin rəqəmləri tamam fərqli mənzərə göstərir.

Milli Statistika Bürosunun məlumatına əsasən, istehlak və investisiyaların ÜDM-dəki ümumi payı artıq 80 faizi keçib. Daxili tələbat iqtisadi artımın əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilib. Bu isə Çin iqtisadiyyatını xarici şoklardan və Qlobal Şimalda getdikcə daha dəyişkən olan ticarət siyasətlərindən qoruyan əsas amilə çevrilib.

Daxili tələbat sabitlik yaradırsa, sənaye sektoru dinamikanı təmin edir. Avadanlıq istehsalı sənayesində əlavə dəyər 9,2 faiz artıb, yüksək texnologiyalı istehsal sahəsində isə artım 9,4 faizə çatıb. Bu göstəricilər ümumi ÜDM artımından təxminən iki dəfə yüksəkdir və iqtisadiyyatın ənənəvi dayaqları olan aşağı səviyyəli istehsal və daşınmaz əmlak sektorlarının tədricən arxa plana keçdiyini göstərir.

Yüksək texnologiyalı istehsaldakı artım xüsusilə əhəmiyyətlidir. Bu, yarımkeçirici müstəqilliyi, süni intellekt və yaşıl enerji infrastrukturuna yönəlmiş böyük həcmli sərmayə və dövlət dəstəyinin nəticəsidir. İstehsal sektorunun dayanıqlılığı Çində başqa ölkələrdə təkrarlanması çətin olan dərin və kompleks təchizat zəncirinin formalaşdığını göstərir. Bu, sənaye bazasında keyfiyyətcə irəliləyiş deməkdir və Çin məhsullarının təkcə ucuzluqla deyil, texnoloji səviyyə ilə də rəqabət qabiliyyətini qorumasını təmin edir.

Çin ixrac bazarlarını Qlobal Cənuba doğru şaxələndirməklə, ASEAN ölkələri, Latın Amerikası və “Bir Kəmər, Bir Yol” tərəfdaşları ilə əlaqələri gücləndirməklə Qərbin proteksionist təzyiqlərinin təsirini azalda bilib. Bununla yanaşı, istehlak göstəricilərinin də sübut etdiyi kimi, nəhəng daxili bazar iqtisadiyyat üçün mühüm amortizator rolunu oynayıb.

Yekunda demək olar ki, 2025-ci il üzrə iqtisadi hesabat Çinin yüksəlişi ilə bağlı daha həyəcanlı və bədbin narrativlərə ciddi düzəliş edir. Bu hesabat çökməkdə olan yox, inkişaf edən bir iqtisadiyyatın mənzərəsini təqdim edir. Dünya 2020-ci illərin dərinliklərinə doğru irəlilədikcə, Çinin innovasiya və özünütəminetmə hesabına 5 faizlik sabit artımı qoruyub saxlaması qlobal iqtisadiyyat üçün ən vacib sabitləşdirici amillərdən biri olaraq qalacaq.

Müəllif haqqında: Qayser Nəvvab Asiya, Afrika və Latın Amerikasında əməkdaşlığı təşviq edən BRISD platformasının sədridir.