“Ya Moskva, ya xaos” – Putinin Ermənistan üçün hazırladığı planın PƏRDƏARXASI

Son həftələrdə Moskvada təkcə diplomatik təmaslar deyil, Ermənistanın gələcəyinə yönəlmiş siyasi hazırlıqlar da aparılır. Kremlə yaxın dairələrin təşkil etdiyi toplantılarda keçmiş Qarabağ klanına bağlı şəxslər, revanşist qruplar, Rusiyayönlü siyasətçilər və Paşinyan əleyhdarı media nümayəndələri bir araya gətirilib. Bu görüşlərin əsas gündəmi 7 iyun seçkilərində Nikol Paşinyanın necə zəiflədilməsi və Ermənistanın yenidən tam şəkildə Moskvanın təsir dairəsinə qaytarılması olub.

Bir zamanlar Serj Sarkisyan və Robert Köçəryan xətti üzərində formalaşan Qarabağ klanı bu gün Kremlin Cənubi Qafqazdakı ən mühüm siyasi alətlərindən birinə çevrilib. Moskva artıq açıq şəkildə anlayır ki, Paşinyanın yenidən hakimiyyətdə qalması yalnız Ermənistanın deyil, bütün Cənubi Qafqazın Rusiyanın ənənəvi təsir zonasından uzaqlaşması demək ola bilər.

Məhz buna görə Kremlə bağlı media qurumları və siyasi çevrələr 7 iyun seçkilərini adi parlament yarışı kimi deyil, “Rusiyanın regional gələcəyini müəyyən edəcək tarixi hesablaşma” kimi təqdim edirlər.

Astanada açıq ultimatum

Bu gərginliyin ən diqqətçəkən mərhələsi 29 mayda Qazaxıstanın paytaxtı Astanada keçirilən Avrasiya İqtisadi Birliyi zirvəsində yaşandı. Baş nazir Nikol Paşinyan toplantıya qatılmaqdan imtina etdiyi halda, Vladimir Putin kameralar qarşısında İrəvana indiyədək ən sərt mesajlarını verdi.

Putinin bu sözləri artıq sadəcə diplomatik qiymətləndirmə deyil, birbaşa siyasi təhdid idi:

“Ukraynadakı böhran vaxtilə bu ölkənin Avropa Birliyinə yönəlmə cəhdləri ilə başlamışdı.”

Bu açıqlama ilə Kreml ilk dəfə açıq şəkildə Ermənistanın Avropa istiqamətini Ukrayna müharibəsi ilə eyni kontekstdə təqdim etmiş oldu. Moskvanın mesajı son dərəcə aydın idi: Qərbə yaxınlaşmanın ağır nəticələri ola bilər.

Kremlin əsas qorxusu: Ermənistanı itirmək

Moskva üçün məsələ yalnız Paşinyan deyil. Əsas narahatlıq Ermənistan cəmiyyətində getdikcə güclənən Rusiyadan uzaqlaşma meylidir.

2020-ci il Qarabağ müharibəsindən sonra Ermənistanda Rusiyaya olan inam ciddi şəkildə sarsıldı. Xüsusilə müharibə dövründə və sonrasında Kremlin tutduğu mövqe erməni ictimaiyyətində “Rusiya bizi tək qoydu” düşüncəsini gücləndirdi.

İndi Kreml bu psixoloji qırılmanın siyasi nəticələrindən ehtiyat edir. Çünki Paşinyanın yenidən qələbə qazanması sadəcə seçki nəticəsi deyil, Rusiyanın Cənubi Qafqazda onillərlə qurduğu təsir sisteminin zəifləməsi anlamına gələ bilər.

Bu səbəbdən Moskva 7 iyun seçkilərinə adeta geosiyasi referendum kimi yanaşır.

Rus mediasında açıq Paşinyan kampaniyası

Son həftələrdə Rusiya dövlət televiziyaları və Kremlə yaxın media qurumları Paşinyana qarşı genişmiqyaslı təbliğat kampaniyasına başlayıb.

Paşinyan:
“Qərbin adamı”,
“Erməni Zelenski”,
“Soros layihəsi”
və “Rusiyaya xəyanət edən lider” kimi təqdim olunur.

Rus təbliğatının əsas tezisləri bunlardır:

* Paşinyanın yenidən seçilməsi halında Ermənistanın Ukrayna tipli qarşıdurmaya sürüklənəcəyi,

* Avropanın Ermənistanı yalnız Rusiyaya qarşı istifadə edib sonra tərk edəcəyi,

* Azərbaycanla imzalanacaq yekun sülh sazişinin “təslimçilik” olduğu.

Bəzi Rusiya telekanallarında artıq açıq şəkildə “Paşinyan hakimiyyətdə qalarsa, Ermənistan dövlətçiliyi təhlükə altına düşəcək” fikirləri səsləndirilir.

Bu informasiya kampaniyasının əsas məqsədi Ermənistan cəmiyyətində qorxu və qeyri-müəyyənlik atmosferi yaratmaqdır.

50 milyon dollarlıq müdaxilə iddiası

Qərb kəşfiyyat mənbələrinə istinad edən Reuters məlumatlarına görə, Kreml Paşinyanın yenidən seçilməsinin qarşısını almaq üçün genişmiqyaslı gizli əməliyyatlar həyata keçirir.

İddialara əsasən:

* Rusiyayönlü namizədlərə maliyyə dəstəyi verilir,

* Samvel Karapetyan kimi fiqurlar ön plana çıxarılır,

* Sosial şəbəkələr üzərindən dezinformasiya şəbəkələri qurulur,

* Rusiyada yaşayan on minlərlə erməninin səsvermə üçün Ermənistana daşınması planlaşdırılır.

Bu əməliyyatlar üçün təxminən 50 milyon dollarlıq büdcənin ayrıldığı bildirilir.

Hərçənd Moskva və adı hallanan şəxslər bu ittihamları rədd edirlər, Qərb mənbələri Kremlin xüsusi təbliğat şəbəkələri və rəqəmsal manipulyasiya mexanizmləri vasitəsilə seçki prosesinə təsir göstərməyə çalışdığını vurğulayır.

İqtisadi və sosial təzyiq mexanizmi

Rusiya yalnız informasiya savaşı ilə kifayətlənmir. Kreml paralel şəkildə iqtisadi və sosial təzyiq alətlərini də işə salıb.

* Ermənistan məhsullarına faktiki embarqolar tətbiq olunur,

* Rusiyada çalışan ermənilər üzərindən miqrasiya təzyiqi yaradılır,

* Enerji qiymətləri açıq təhdid vasitəsinə çevrilir,

* Revanşist dairələr və kilsə strukturları vasitəsilə ictimai gərginlik artırılır.

Moskvanın strategiyası olduqca sadədir:
Ya Ermənistan yenidən tam şəkildə Rusiyanın xəttinə qayıdacaq, ya da ölkə daxili siyasi böhranlarla üz-üzə qalacaq.

Paşinyanın cavabı: “tək müttəfiq” dövrü bitdi

Bütün təzyiqlərə baxmayaraq Paşinyan hakimiyyəti geri çəkilmir.

İrəvan artıq açıq şəkildə “tək yol, tək boru xətti, tək müttəfiq” anlayışının sona çatdığını bəyan edir.

Paşinyan hökuməti hesab edir ki, Ermənistanın gələcəyi:
* Azərbaycanla davamlı sülhdə,
* Açıq sərhəd siyasətində,
* Regional iqtisadi inteqrasiyada
və
* Avropa ilə yaxınlaşmadadır.

Kremlin əsas narahatlığı da məhz buradan qaynaqlanır.

Çünki Moskva Rusiyadan asılı olmayan yeni Ermənistan modelinin formalaşmasından qorxur.

7 iyun: sadəcə seçki yox, geosiyasi seçim

Ermənistanda keçiriləcək 7 iyun seçkiləri artıq adi siyasi yarış deyil.

Bu seçkilərdə yalnız hökumət müəyyənləşməyəcək.
Eyni zamanda Ermənistanın hansı geosiyasi xətt üzrə hərəkət edəcəyi də müəyyən olunacaq.

Bir tərəfdə Kremlin təzyiq sistemi, keçmiş Qarabağ klanı və revanşist qüvvələrin təmsil etdiyi köhnə düzən dayanır.

Digər tərəfdə isə Qərblə inteqrasiya, regional sülh və Rusiyanın kölgəsindən çıxmaq istəyən yeni Ermənistan modeli yer alır.

Moskvanın getdikcə sərtləşən reaksiyası isə bir həqiqəti açıq şəkildə göstərir:

Kremlin ən böyük qorxusu yalnız Paşinyan deyil.
Əsas qorxu Ermənistanın birdəfəlik Rusiyanın orbitindən çıxmasıdır.

Aqil Ələsgər