Əliyev-Tramp görüşünün PƏRDƏARXASI: Rəsmi Bakı regional oyunu qlobal masaya daşıyır

Bu gün Davosda İlham Əliyev ilə Donald Tramp arasında baş tutan görüş təkcə ikitərəfli protokol hadisəsi deyil, regional və qlobal proseslər fonunda diqqətlə oxunmalı siyasi mesajlar toplusudur.

Görüşün məhz Davos platformasında keçirilməsi Azərbaycanın artıq qapalı regional gündəmlə deyil, qlobal siyasi və iqtisadi diskursun içində qərar verdiyini bir daha nümayiş etdirdi.

Yeni dövrün siyasi tonu

Donald Trampın yenidən hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycan–ABŞ münasibətlərində pozitiv dinamikanın vurğulanması təsadüfi deyil. Bu, Vaşinqtonun Cənubi Qafqaza baxışında ideoloji yox, praqmatik yanaşmanın gücləndiyini göstərir. Enerji, logistika, təhlükəsizlik və ticarət kimi sahələrdə Bakı artıq passiv tərəfdaş yox, proseslərə istiqamət verən aktor kimi qəbul olunur.

Sülh gündəliyi və Tramp faktoru

Xüsusilə 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh gündəliyinin irəli aparılmasında Donald Trampın rolunun “tarixi” kimi təqdim olunması mühüm siyasi jestdir. Bu vurğu bir tərəfdən Tramp administrasiyasının regiondakı vasitəçi iddiasını gücləndirir, digər tərəfdən isə Azərbaycanın sülh prosesində dominant mövqeyinin beynəlxalq səviyyədə tanındığını göstərir. Bakı artıq sülh istəyən tərəf kimi yox, sülhü qurmuş və idarə edən dövlət kimi çıxış edir.

Reallığa söykənən normallaşma

Prezident İlham Əliyevin regionda artıq sülhün mövcud olduğunu konkret faktlarla izah etməsi mühüm mesajdır. Azərbaycandan Ermənistana neft məhsullarının ixracı, eləcə də idxal olunan taxılın Azərbaycan üzərindən Ermənistana çatdırılması emosional deyil, iqtisadi reallığa əsaslanan normallaşmanın başladığını göstərir. Bu, kağız üzərində razılaşmalardan fərqli olaraq faktiki inteqrasiyanın ilk əlamətləridir.

Zəngəzur dəhlizi və bağlantı siyasəti

Zəngəzur dəhlizi və TRIPP layihəsinin xüsusi vurğulanması Azərbaycanın regional nəqliyyat və logistika arxitekturasında mərkəzi rol iddiasının açıq ifadəsidir. Bakı bu dəhlizi yalnız ikitərəfli məsələ kimi deyil, Avrasiya miqyasında bağlantı layihəsi kimi təqdim edir. Bu yanaşma ABŞ üçün də cəlbedicidir, çünki Çin–Avropa marşrutları fonunda alternativ və etibarlı xətlər axtarışı Vaşinqtonun strateji maraqlarına uyğundur.

Qlobal sülh arxitekturasında Azərbaycan

ABŞ Prezidentinin sədrliyi ilə yaradılan Sülh Şurasına Azərbaycanın təsisçi üzv qismində dəvət olunması simvolik yox, strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu addım Azərbaycanın artıq yalnız regional sabitlik ixrac edən yox, qlobal sülh təşəbbüslərində söz sahibi olan ölkə kimi qəbul edildiyini göstərir. Yaxın Şərqdən tutmuş digər münaqişə ocaqlarına qədər uzanan bu platformada Bakının iştirakı Azərbaycan–ABŞ strateji tərəfdaşlığının yeni mərhələyə keçdiyini təsdiqləyir.

Perspektivlər və nəticə

Görüşdə qarşılıqlı səfərlərin və intensiv təmasların vurğulanması onu göstərir ki, tərəflər münasibətləri deklarativ səviyyədə saxlamaq niyyətində deyil. Davos görüşü Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə çəkisinin artdığını, ABŞ-nin isə bu reallığı qəbul edərək Bakı ilə münasibətləri dərinləşdirməyə çalışdığını ortaya qoyur. Bu kontekstdə Azərbaycan artıq regional oyunçu deyil, regional reallığı formalaşdıran və qlobal aktorlarla eyni masada bərabər səviyyədə danışan dövlətdir.

“Yeni Çağ” Təhlil Qrupu