Uşaqlıqda qəbul edilən zərərli qidalar beyni ömürlük yenidən proqramlaşdıra bilər

“University College Cork” (UCC) tərəfindən aparılan yeni bir araşdırmaya görə, müntəzəm olaraq yüksək yağlı və yüksək şəkərli qidalarla qidalanan uşaqların beynində, pəhrizləri yaxşılaşdıqdan uzun müddət sonra da davam edən qalıcı dəyişikliklər baş verə bilər.

Yenicag.az xəbər verir ki, tədqiqatçılar həmçinin müəyyən ediblər ki, faydalı bağırsaq bakteriyaları və prebiyotik liflər bu uzunmüddətli təsirlərin bəzilərini azaltmağa kömək edə və yetkinlik yaşlarında daha sağlam qidalanma vərdişlərini dəstəkləyə bilər.

UCC-də yerləşən aparıcı araşdırma mərkəzi olan “APC Microbiome”un alimləri aşkar ediblər ki, erkən yaşlarda qeyri-sağlam pəhrizlər beynin iştahı və qidalanmanı idarəetmə üsulunu dəyişdirə bilər. Bu dəyişikliklər qeyri-sağlam pəhriz başa çatdıqdan və bədən çəkisi normaya qayıtdıqdan sonra da davam edib.

Müasir uşaqlar reklamı intensiv şəkildə aparılan və asanlıqla əldə edilən, yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalarla əhatə olunublar. Şəkərli və yağlı qidalar ad günlərində, məktəb tədbirlərində, idman fəaliyyətlərində və hətta yaxşı davranış üçün bir mükafat olaraq adi hala çevrilib. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu daimi təsir erkən yaşlardan qida seçimlərini formalaşdıra və yetkinlik yaşlarında da davam edən qidalanma vərdişlərini təşviq edə bilər.

“Nature Communications” jurnalında dərc olunan araşdırma erkən yaşda yüksək kalorili və qida maddələri baxımından kasıb qidalarla təmasın qidalanma davranışında qalıcı təsirlər buraxa biləcəyini üzə çıxarıb. Tədqiqatçılar preklinik siçan modelindən istifadə ediblər və erkən yaşda yüksək yağlı, yüksək şəkərli pəhrizə məruz qalan heyvanların yetkinlik dövründə qidalanma davranışlarında davamlı dəyişikliklər nümayiş etdirdiyini tapıblar.

Komanda bu davranış təsirlərini iştahı və enerji balansını tənzimləməyə cavabdeh olan beyin nahiyəsinin – hipotalamusun fəaliyyətinin pozulması ilə əlaqələndirib.

Tədqiqat həmçinin bağırsaq mikrobiomunu hədəf almağın bu təsirlərə qarşı kömək edə biləcəyini də araşdırıb. Alimlər faydalı bir bakteriya ştamını (“Bifidobacterium longum APC1472”) prebiyotik liflərlə birlikdə sınaqdan keçiriblər.

Nəticələrə görə, hər iki yanaşma həyat boyu tətbiq olunduqda potensial faydalar göstərib.

“Nəticələrimiz göstərir ki, həyatın erkən mərhələlərində nə yeməyimiz həqiqətən böyük əhəmiyyət kəsb edir. Erkən pəhriz təsiri qidalanma davranışında yalnız çəki vasitəsilə dərhal görünməyən gizli, uzunmüddətli təsirlər buraxa bilər”, – deyə araşdırmanın aparıcı müəllifi Dr. Kristina Kuesta-Marti bildirib.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, erkən yaşlarda qeyri-sağlam pəhrizlər qidalanma davranışı ilə əlaqəli beyin yollarını pozur və bu təsirlər yetkinlik yaşlarında da davam edir. Tapıntılar bunun yetkinlik dövründə piylənmə riskini artıra biləcəyini göstərir.

Ən əsası, alimlər bağırsaq mikrobiotasının dəyişdirilməsinirinin bu uzunmüddətli təsirləri azaltmağa kömək etdiyini aşkar ediblər. Probiotik ştamı olan “Bifidobacterium longum APC1472” ümumi mikrobiomda yalnız cüzi dəyişikliklərə səbəb olmaqla qidalanma davranışını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıb ki, bu da yüksək dərəcədə hədəflənmiş təsirə işarə edir. Bu arada, prebiyotik kombinasiyası (FOS+GOS) bağırsaq mikrobiomunda daha geniş miqyaslı dəyişikliklər yaradıb.