Həyatın başlanğıc NÖQTƏSİ: Heç vaxt köhnəlməyən suala YENİ CAVAB

Həyat necə başladı? Yaponiya, Malayziya, Böyük Britaniya və Almaniyadan olan alimlər qrupu cavabın Yer üzündə ilk hüceyrələr yaranmazdan əvvəl səthləri örtən yapışqan gellərlə bağlı ola biləcəyini düşünür.

Yenicag.az xəbər verir ki, “ChemSystemsChem” jurnalında dərc olunan elmi araşdırma həyatın başlanğıcı haqqında yeni bir baxış təqdim edir və hətta kainatda başqa yerlərdə həyat axtarışına dair yeni imkanlar açır.

“Həyatın başlanğıcı ilə bağlı bir çox nəzəriyyələr biomolekulların və biopolimerlərin funksiyasına diqqət yetirsə də, bizim nəzəriyyəmiz gellərin rolunu ön plana çıxarır”, – deyə Hiroşima Universitetinin professoru və məqalənin həmmüəllifi Toni Z. Cia bildirib.

Tədqiqatçılar “prebiotik gel-ilk” çərçivəsini təklif edirlər. Bu ssenaridə həyatın ən erkən addımları səthə bağlı gel matrislərində baş verib. Bu yapışqan, yarı-bərk materiallar müasir mikrobioloji biofilmlərə bənzəyir. Biofilmlər qayaların, göl səthlərinin və insan tərəfindən hazırlanmış strukturların üzərində böyüyən nazik bakteriya qatlarıdır.

Komanda yumşaq maddə kimyası və müasir biologiyadan anlayışları birləşdirərək bu ibtidai gellərin sadə kimyəvi sistemlərin mürəkkəbləşməsi üçün uyğun fiziki mühit yaratmış ola biləcəyini irəli sürür.

Bu gellər erkən kimyanın əsas problemlərini həll etməyə kömək etmiş ola bilər: molekulları tutmaq və təşkil etmək, konsentrasiyanı artırmaq, faydalı birləşmələri saxlamaq və həssas reaksiyaları mühit dəyişikliklərindən qorumaq. Belə mühafizə olunmuş məkanlarda ilkin kimyəvi şəbəkələr proto-metabolik fəaliyyət və hətta sadə özünü təkrarlama qabiliyyəti inkişaf etdirə bilərdi.

“Bu, həyatın başlanğıcı ilə bağlı geniş nəzəriyyələr arasında sadəcə bir yanaşmadır. Lakin gellərin rolu çox vaxt nəzərdən qaçırıldığı üçün biz müxtəlif araşdırmaları birləşdirərək ibtidai gelləri müzakirənin mərkəzinə qoymaq istədik”, – deyə Malayziya Milli Universitetinin Kosmik Elmlər Mərkəzinin tədqiqatçısı və məqalənin həmmüəllifi Kuhan Çandru bildirib.

Bu fikir yalnız Yer ilə məhdudlaşmır. Alimlər oxşar gelvari sistemlərin digər planetlərdə də mövcud ola biləcəyini irəli sürürlər. Bu hipotetik strukturlar “Kseno-filmlər” adlandırılır və biofilmlərə bənzər şəkildə fəaliyyət göstərə bilər, lakin tamamilə fərqli kimyəvi tərkiblərdən qurula bilər.

Bu yanaşma alimlərin yadplanetli həyat axtarışını genişləndirə bilər. Gələcək missiyalar yalnız tanış bioloji molekullara deyil, həm də həyat üçün əlverişli mühit yaradan təşkil olunmuş gelvari strukturlara diqqət yetirə bilər.

Komanda hipotezi laboratoriyada sınamağı planlaşdırır. Onlar erkən Yer şəraitində sadə kimyəvi maddələrin necə gellər əmələ gətirə biləcəyini və bu gellərin yeni kimyəvi sistemlərə hansı xüsusiyyətlər təqdim edə biləcəyini araşdırmaq niyyətindədirlər.